Per tabulam a tabulato ad aquam funiculus lochi pice oblitus descendit, et per eum alius post alium, quisque suo modo, nodi ligati delabuntur; infra in fluctu tabella lignea fluitat et funiculum tensum tenet. Ad sinistram harena in clepsydra fluit: pars superior inanitur, inferior impletur, et inter eas grana singula etiamnunc cadunt. Tres ordines fluctuum in diversas partes periodis discordantibus eunt, et in regula infima nota ab ora ad oram usque ad valorem lectum procedit.
Tabula unitatis
Extra SI · ad navigationem admissum tabula 1/1 · rec. 2026-09Nodus kn · kt
Unitas extra SI · quantitas: celeritas · 1 miliarium nauticum per horam
Unitas a fune nominata
E puppi tabella lignea plumbo ita onerata iaciebatur ut in aqua recta staret et vix moveretur, et ab ea funiculus nodis aequis intervallis ligatis evolvebatur. Nauta funiculum inter digitos labi sinebat nodosque clara voce numerabat, dum alter clepsydram observabat, et cum harena defluxerat, numeratio abrumpebatur: quot nodi numerati erant, tantam celeritatem navis habebat.
Tota ars in eo est quod intervallum inter nodos et tempus clepsydrae inter se congruunt, ita ut numeratio statim celeritatem in miliariis per horam daret, nulla computatione in tabulato madido. Instrumentum plus quam saeculo abhinc e navibus evanuit; lochus primum mechanicus, deinde electromagneticus, hodie prorsus satellitaris factus est, sed nomen unitatis superfuit et nunc in fundamento regularum internationalium de collisionibus in mari vitandis iacet.
Hodie definitio nodi neque funiculi neque harenae meminit: est prorsus unum miliarium nauticum per horam, id est mille octingenti quinquaginta duo metra per tria milia sescenta secunda divisa. Numerus non rotundus exit — nulla et quingenta quattuordecim millesimae metri per secundum et paulum amplius —, sed commoditas mansit: spatium in miliariis per celeritatem in nodis divisum statim horas dat.
Documenta internationalia signum duabus litteris Latinis minusculis scribunt — kn —, aviatio et nuntii tempestatum in kt manserunt, et in veteribus tabulis Anglicis etiam kts apparet. Vocabulum „nodus” pluralem habet, signum non; post numerum spatium non frangendum ponitur.
Hora iam in unitate inest, itaque „nodi per horam” non sunt, sed tantum mutatio celeritatis, quae in nodis per minutum metitur. Nodus neque miliarium nauticum neque omnino spatium est; praeterea celeritas per aquam et celeritas supra fundum fluxu differunt, et in freto bene decima parte discedunt.
01 · Definitio
funiculus et clepsydra · miliarium per horam · per aquam et supra fundumNodus uni miliario nautico per horam aequatur, et miliarium ab anno 1929 prorsus mille octingenta quinquaginta duo metra est, itaque etiam nodus accurate exprimitur: nulla et quinque unum quattuor quattuor quattuor quattuor metri per secundum, ad sextam decimalem rotundatum. Definitio mere arithmetica est, neque unitas proprium exemplar habet, quia exemplar longitudinis et definitionem secundi totam hereditate accipit.
Nexus historicus inter nodum et instrumentum proportione nitebatur. Si intervallum inter nodos funiculi aequat spatium quod navis tempore clepsydrae uno miliario per horam conficit, numerus nodorum trans marginem egressorum est celeritas in iis ipsis miliariis. Pro clepsydra viginti octo secundorum intervallum est quattuordecim metra et quadraginta centesimae, id est quadraginta septem pedes et tres pollices, et classis Anglica hanc divisionem pro norma habebat.
Molestia erat quod naves funiculos suo quaeque modo dividebant et clepsydrae inaequaliter fluebant, itaque error non fortuitus sed systematicus erat: non in vigilia compensabatur, sed in aestimatione cumulabatur. Navigator cuius funiculus nimis breviter divisus erat cotidie celeritatem vera maiorem scribebat, locum suum in cursu protrudebat et ad litus maturius quam putabat perveniebat — fabula qua relationes naufragiorum saeculi duodevicesimi plenae sunt.
Denique nodus duobus modis metitur, et discrimen etiam hodie refert. Lochus cuiusvis structurae — a tabella lignea ad sensorium electromagneticum in carina — celeritatem ad aquam dat, receptor autem satellitaris motum ad fundum maris numerat, et discrimen inter eos fluxus est. In freto Gaditano aut ad promunturium Horn plures nodos attingit, ideoque in ponte navis ambo valores iuxta tenentur.
Unde quadraginta septem pedes et tres pollices veniant
Ad sinistram navis cursum tenet et post puppim funiculus emittitur: nodi eo celerius currunt quo maior celeritas electa est, et quisque qui per manum nautae ad marginem transit unum numerationi addit. Ad dextram clepsydra fluit, et simul atque pars eius superior vacua est, numeratio abrumpitur — duae columnae ostendunt quid numeratum sit et quid re vera fuerit. Tempus clepsydrae muta: funiculus ad unum tempus divisus est; aliud sume, et lectio semper in eandem partem mentiri incipit, dum versus infimus computat quot miliaria per diem talis aestimatio locum moveat.
02 · Conversio
celeritates · ventus et fluctus · tempus navigationisUna celeritas tribus sermonibus
Prima tabella celeritatem datam in unitates cotidianas distribuit. Secunda eundem numerum ut ventum legit et ostendit quid mare tali vento faciat. Tertia tempus et iter diurnum computat, id est ad quaestionem respondet propter quam nodus inventus est.
Regula memoriae: nodus fere dimidium metrum per secundum est et paulo minus duobus chiliometris per horam, et contra — metrum per secundum paene prorsus duo nodi.
Officia meteorologica ventum modo in nodis, modo in metris per secundum dant, et numeri fere duplo differunt, ita ut viginti in praedictione aut ventus recens aut vera tempestas sit. Priusquam praedictiones diversorum officiorum conferas, fac ut ambo eadem unitate loquantur.
| Quantitas | Valor | Nota |
|---|---|---|
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · Instrumenta metiendi
lochus manualis · helicatus · electromagneticus · DopplerQuattuor modi celeritatem capiendi
Instrumentum quod unitati nomen dedit
E puppi tabella quercea plumbo munita iaciebatur, quae in aqua recta stabat et fere loco manebat, dum navis procedebat et funiculum post se trahebat. Primae ulnae usque ad notam non numerabantur, ut tabella e sulco exiret, deinde nodi clara voce numerabantur usque ad clamorem „sta!” super clepsydram vacuam. Accuratio fere dimidium nodi erat, quod aestimationi abunde sufficiebat, cum ventus et fluxus multo plus incerti adderent.
Helix quae conversiones numerat
Medio saeculo undevicesimo funiculum helix remulco tracta alis obliquis excepit, quae eo celerius vertebatur quo celerius navis ibat et per longum funiculum numeratorem in lorica puppis movebat. Instrumentum non iam celeritatem sed spatium confectum numerabat; celeritas incremento per tempus diviso colligebatur, quod lectiones sedabat: fortuiti fluctuum impetus sponte compensabantur. Lochus Walkeri fere saeculum in navibus mansit et in instrumentis scapharum salutarium etiam adventum radionavigationis superavit.
Sensorium sine partibus mobilibus
Aqua marina electricitatem ducit, et praeter spiram in carina fluens inter electroda tensionem gignit celeritati fluxus proportionalem. Talis lochus non atteritur neque algis implicatur, sed celeritatem aquae in strato limitari ad ipsum tabulatum ostendit, quae paulum a fluxu libero differt, ideoque in miliario mensurato cum coefficiente correctionis calibratur. Lectio tamen celeritas per aquam manet, non supra fundum.
Celeritas a fundo numerata
Radii obliqui lochi acustici fundum feriunt, et ex translatione frequentiae signi reflexi instrumentum motum ad fundum invenit — eam ipsam celeritatem supra fundum quam nullus lochus in aqua operans novit. Ad appulsum hoc sinit progressum in partibus nodi et etiam derivationem lateralem videre, et in aqua profunda, ubi echo fundi perit, instrumentum ad dispersionem in columna aquae transit et rursus per aquam metitur, quod nota in quadro honeste indicat.
05 · Regulae scribendi
kn et kt · hora inest · per aquam an supra fundumHora iam in verbo inest
Errores hic pauci sunt, omnesque ex oblivione oriuntur: unitas spatium et tempus in se celat, ideoque non patitur ea extrinsecus iterum addi.
Primus error notissimus est et idem valet ac „chiliometra per horam per horam” dicere. Secundus spatium pro celeritate venditat, cum in vigilia miliaria et sola miliaria conficiantur. Tertius in praedictionibus periculosus est, ubi alia officia ventum in nodis, alia in metris per secundum dant, ita ut nudus numerus nihil significet. Quartus accurationi parcit ubi non licet: rotundatio ad unum et octo decimas fere tres centesimas erroris dat, id est unam horam amplius in traiectu Atlantico. Quintus lectorem coniectare sinit utrum celeritas locho an satellite mensa sit, cum in freto discrimen quartam partem celeritatis attingere possit. Sextus signum simpliciter corrumpit quod hac forma in nulla norma exstat.
06 · Unitates finitimae
miliarium nauticum · metrum per secundum · chiliometrum per horamNodus miliario nautico nititur ut chiliometrum per horam chiliometro, itaque tota familia celeritatum sola mensura longitudinis in fundamento posita differt. Discrimen mera conventio est, et pertinacia nodi in eo nititur quod miliarium uni minuto arcus aequatur et in margine chartae statim legitur.
Fundamentum nodi: spatium uni minuto arcus meridiani respondens, anno 1929 ad rotundum numerum metrorum constitutum.
Unitas systematis quo plerique meteorologi orbis loquuntur; conversio in eam et retro fere duplicatio est, quod ad celeres aestimationes adhibetur.
Mensura cotidiana celeritatis, nodo accurato factore 1,852 coniuncta, quia ambae mensurae longitudinis huius rationis numeris integris metrorum constitutae sunt.
Inter tabulas Simetrium in vicinia stant milliarium nauticum, ex quo nodus substantiam suam cepit, et celeritas lucis — alterum extremum eiusdem ordinis, ubi unitas non instrumento constituitur sed contra accurata declaratur et ad metrum definiendum adhibetur.
07 · Pars historica
archivum · a fune ad coefficientemQuomodo funis unitas facta sit
{title}
{text}
Funiculus quadraginta duorum pedum intervallum nona parte breviabat et ita lectionem fere duodecim centesimis augebat, quod in longa navigatione locum aestimatum decem miliariis multisque in cursu protrudebat.
Duae celeritates unius navis
Omnis lochus, a tabella lignea ad spiram in carina, celeritatem navis ad aquam metitur, quia aqua est quae praeter carinam fluit et helicem vertit. Navis autem non per aquam sed per chartam movetur, et navigator celeritate ad fundum eget; discrimen harum duarum quantitatum fluxus est, qui in angustis fretis et ad litora continentium ipsi celeritati comparari potest.
Ante receptores satellitares fluxus ex atlantibus et tabulis aestuum sumendus erat, et lectioni lochi correctio addenda cuius fides ex aetate editionis pendebat. Hodie receptor celeritatem supra fundum statim dat, ideoque in ponte ambo valores tenentur: lochus dicit quomodo navis in aqua se gerat et num machina satis conversionum det, satelles quando navis perventura sit.
Hinc proprium unitatis: nodus exemplar proprium non habet neque habere potest, et non unitas sed instrumentum probatur, navi per miliarium mensuratum notae longitudinis utroque cursu acta, ut media fluxum tollat. Ex vetere funiculo lochi sola consuetudo mansit lectionem cum aliquo externo conferendi, quia nullus lochus scit quid aqua circa eum faciat.
Index quantitatum
celeritas, progressus et navigatioUnitates fundamentales SI
metrum et secundum eminent — nodus ratio longitudinis ad tempus estQuis qua celeritate eat
tempus navigationis ex eadem formula sequitur| Navis vel res | Nodi | km/h | Per diem | |
|---|---|---|---|---|
| {name} | {kn} | {kmh} | {day} | {time} |
Columna itineris diurni praecipuam unitatis commoditatem ostendit: ut scias quot miliaria cras eadem hora post puppim iaceant, satis est celeritatem viginti quattuor multiplicare. Ultima columna eodem modo celeritatem in tempus vertit, et haec ipsa simplicitas nodum in ponte tenuit, quamvis receptor intus in metris per secundum computet.