Filum aeneum, quo fluxus deorsum currit, chartam crassam per ipsam litteram O penitus transfigit, et circa eum tres anuli intensitatis per chartam diffunduntur, per quos lineolae currunt. Duae sagittae filum per anulos circumeunt, medius anulus fulgore spirat, et cursor scalae a dextra usque ad 0,2 oersted ascendit — tantum dat fluxus unius amperii ad distantiam unius centimetri.
Charta unitatis
intensitas campi · CGS tabula 1/1 · rec. 2026-09Oersted Oe · oersted
Unitas extra SI · quantitas: intensitas campi magnetici; unitas CGS, 1 Oe = 1000/4π A/m
Acus quae in lectione tremuit
Vere anni 1820 Hans Christian Ørsted Hafniae lectionem vespertinam de electricitate galvanica habebat et, circuitum columnae Voltae claudens, animadvertit pyxidem nauticam iuxta filum positam se convertisse. Auditores nihil singulare viderunt, acus vix tremuit, sed aestate Ørsted experimentum pila validiore iteravit et brevem notam Latinam per Europam misit: fluxus per filum currens actionem magneticam circa se gignit, quae neque ad filum neque a filo, sed in orbem dirigitur.
Centum decem annis post nomen Ørstedi unitati CGS intensitatis campi magnetici datum est, illius ipsius quantitatis quam fluxus gignit, quidquid filum circumdat — aerem, ferrum an vacuum.
Haec pagina ostendit quomodo eadem oersted spirae in diversissimos numeros gauss pro nucleo convertantur, cur in conversione ad SI quattuor pi appareant et cur oersted adhuc in schedis technicis magnetum vivant.
Signum Oe littera O maiuscula et e minuscula scribitur, quia a cognomine Ørstedi ducitur, nomen autem unitatis minusculis: oersted, kilooersted. Littera Danica ø in signum non transfertur, ideoque unitas in omnibus linguis eadem videtur.
Oersted intensitatem H metitur — quod fluxus gignit —, gauss inductionem B — quod in materia efficitur. In vacuo numeri congruunt, sed iam in nucleo chalybeo unum oersted milia gauss dat, neque alterum pro altero poni licet.
01 · Definitio
amperium per metrum · gilbert · gaussOersted est unitas intensitatis campi magnetici in systemate CGS electromagnetico: talem intensitatem gignit vis magnetomotrix unius gilbert in singulos itineris centimetros, et ad SI conversa aequat mille per quattuor pi divisa amperia per metrum, id est circiter 79,6 A/m.
Intensitas campum describit ut fluxus eum faciunt neque a materia pendet: spira decem gyrorum in centimetrum uno amperio intus circiter duodecim et dimidium oersted gignit, sive aerem sive chalybem continet. Inductio autem, quam haec intensitas efficit, multum a materia pendet, quia ferrum magnetizatur et campo suum addit, ita ut B = H + 4πM.
Quattuor pi in conversione oersted ad SI vestigium sunt quomodo systema CGS aedificatum sit: lex Coulombii de polis magneticis in eo sine coefficiente scribitur, et geometria sphaerica campi in aequationes fluxuum migravit, cum SI eam ex aequationibus Maxwellii in definitiones unitatum transtulerit.
Eadem oersted, diversa gauss
A sinistra spira decem gyrorum in centimetrum, in quam nucleus electus inditus est: fluxus in aere intensitatem H statuit, et numerus ac celeritas linearum violacearum in nucleo inductionem B effectam ostendunt. A dextra curvae magnetizationis omnium quinque materiarum in scala logarithmica secundum H — clara est electa, punctum lucens status praesens, linea tenuis in imo vacuum, ubi B numero aequat H.
Cur intensitas ex fluxu, non ex campo computetur
Si filum quolibet itinere clauso circumeas et intensitatem secundum id addas, fluxum eo itinere comprehensum per factorem constantem multiplicatum obtines, nec quicquam aliud: neque nucleus neque aer in summam ingreditur. Ideo ingeniarius intensitatem spirae ex gyris et amperiis recta computat, inductionem deinde ex curva materiae cognoscit — et hanc ipsam rationem duorum graduum servant oersted et gauss, duabus diversis quantitatibus attributa.
02 · Conversio
unitates · campi et spirae · vis coercitivaAb oersted ad amperium per metrum
Inscribe intensitatem qualibet unitate, et pagina eam in oersted et amperiis per metrum exprimet, ostendet quibus fluxibus et spiris gignatur, et cum vi coercitiva materiarum comparabit — intensitate quae ad substantiam demagnetizandam requiritur. Intensitas in omnibus tabellis eadem est.
Regula memoriae: oersted fere octoginta amperia per metrum est, kiloamperium per metrum paulo plus quam duodecim et dimidium oersted.
Magnetes duas vires coercitivas habent: inductionis, Hcb, qua B evanescit, et magnetizationis, Hcj, qua ipsa magnetizatio evanescit; in magnetibus neodymii altera interdum duplo maior est quam prior. Schedas comparans inspicere debes utra indicetur.
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · Instrumenta metiendi
acus · Helmholtz · ansa · forcepsQuomodo oersted gignantur et legantur
Filum supra pyxidem
Filum a meridie ad septentrionem recta supra acum tenditur, et cum fluxus immittitur, acus transversa vertitur; satis est filum sub ea ponere aut fluxum invertere, ut in alteram partem vertatur. Ex hoc simplici experimento intra paucas hebdomadas multiplicator Schweiggeri natus est — primum galvanometrum — et postea pyxis tangentium, in qua angulus acus ut vis fluxus legebatur.
Intensitas ex dimensionibus computata
Duae spirae pares, distantia radio suo aequali separatae, inter se campum in late patente spatio fere aequabilem gignunt, cuius intensitas ex numero gyrorum, fluxu et radio sine ulla accommodatione computatur. Ideo spirae Helmholtzianae ut exemplar campi serviunt: in eis sensoria temperantur, campus Terrae compensatur, et tot oersted statuuntur quot methodus probationis postulat.
Ansa in qua ambo nomina vivunt
Specimen duabus convolutionibus circumdatur: per primam fluxus alternans immittitur et ex eo intensitas in oersted computatur, ex altera tensio inducta capitur et in inductionem in gauss integratur. Punctum ansam hysteresis percurrit, et ex ea fabricator omnia legit quae ei opus sunt: inductionem remanentem, ubi ansa axem B secat, et vim coercitivam, ubi axem H secat.
Fluxus circumeundo inventus
Forceps amperometrica conductorem anulo nuclei amplectitur et secundum legem Amperii intensitatem per totum ambitum addit, ita ut indicatio non pendeat ex loco ubi filum intra anulum iacet. Hoc est hereditas directa experimenti Ørstedi: fluxus cognoscitur circuitu non interrupto, ex solo orbe intensitatis quem circa se gignit.
05 · Regulae scribendi
signum · H et B · scheda magnetisVis coercitiva in oersted, non in gauss
Oersted ad solam intensitatem, gauss ad solam inductionem ponitur, et oersted ad SI convertens factorem mille per quattuor pi non obliviscitur.
Primus versus a dextra intensitatem unitate inductionis metitur, secundus factorem octoginta amittit, tertius formulam ex systemate absoluto sumit, ubi fluxus in abamperiis est, et decies errat. Quartus unitatem non exstantem pro megagauss-oersted fingit, quintus magnitudinem litterarum signi corrumpit, sextus aequalitatem in solo vacuo validam in nucleum transfert, ubi inductio milies maior est.
06 · Unitates finitimae
amperium per metrum · gauss · gilbertOersted tres vicinos habet: amperium per metrum, quo eadem intensitas in SI metitur; gauss, cum quo in vacuo congruit; et gilbert, vim magnetomotricem, ex qua oersted dividendo per centimetrum itineris obtinetur.
Intensitas campi in SI, quae numquam nomen proprium accepit.
Inductio in CGS; in vacuo oersted et gauss eodem numero exprimuntur.
Vis magnetomotrix CGS; gilbert per centimetrum ipsum oersted est.
07 · Pars historica
archivum · a Hafnia ad SIQuomodo intensitas nomen accepit et amisit
{title}
{text}
Quot oersted ad demagnetizandum opus sint
Altitudo cuiusque columnae est vis coercitiva Hcb magnetis typici sui temporis in scala logarithmica a 10 ad 20 000 Oe: chalybs duratus, alnico, ferritum, samarium-cobaltum et neodymium. Margo generationes ordine circumit; octoginta annis firmitas magnetum fere ducenties crevit.
Omnes hos numeros fabricatores adhuc in kilooersted imprimunt, et in hac arte oersted firmius quam usquam alibi vivit.
Quantitas quae sine nomine mansit
Fere omnes quantitates electromagneticae SI nomina propria habent: volt, ohm, weber, tesla, henry. Intensitas campi magnetici in hunc ordinem non venit et amperium per metrum mansit, quamvis in systemate CGS nomen proprium habuisset — neque haec neglegentia est, sed consequentia directa structurae SI: amperium in eo unitas fundamentalis est, et intensitas, quae re vera fluxus per longitudinem itineris est, per id sine ullo intercessore exprimitur.
Oersted autem in systemate vivebat quod nullas omnino unitates electricas fundamentales habebat, ibique intensitas brevior scriptura simpliciter carebat. Cum anno 1960 CGS relictum est, nomen supervacaneum factum est, sed ars magnetum permanentium, quae per decennia in oersted numeraverat, id una cum gauss servavit, et hodie fere omnis scheda magnetis neodymii in utroque systemate simul imprimitur.
Utramque scripturam simplex factor conciliat: kiloamperium per metrum 12,566 oersted est, et fabricatores eum iam diu in tabulas suas ponunt, ne emptor quattuor pi meminisse debeat.