Duae rotae dentatae viginti et duodecim dentium inter se implicantur et contrariis partibus vertuntur, minorque quinque tertiis citius quam maior circumagitur, ut ratio transmissionis postulat. A dextra acus tachometri prope zonam rubram vibrat, infra discus rimosus codificatoris cum sensorio micante lente vertitur, imoque index per scalam usque ad tria milia procedit.
Charta unitatis
Extra SI · mechanica conversionis tabula 1/1 · rec. 2026-09Conversio per minutam
Unitas extra SI · quantitas: frequentia conversionis n · 1 min⁻¹ = 1/60 s⁻¹
Unitas quae in tabella motoris legitur et fulgure lampadis probatur
In tabella cuiusque motoris electrici, iuxta kilowatta et volta, numerus velut 1450 impressus est: totiens axis minuta una sub onere nominali circumvertitur. Haec quantitas facillime cogitatur et difficillime videtur, nam iam paucis centenis conversionibus per minutam oculus radios discernere desinit et rota in discum confusum liquescit.
Itaque astutia metienda fuit. Tachometrum mechanicum pondera vi centrifuga eiciebat, electricum generatore utebatur, stroboscopium autem rem simplicissimam fecit: axem brevibus fulguribus illustrat, et cum eorum frequentia cum conversione congruit, nota in axe riget quasi axis staret. Sed riget etiam fulguribus dimidio rarioribus, et in hanc foveam non unus artifex incidit.
In Systemate Internationali Unitatum conversio per minutam non est, sed tantum secundum ad potentiam minus unam et radians per secundum; machinae tamen, motores et discophora minutis loqui pergunt, quia numeri rotundi in eis commode insunt: 1500 motoris quattuor polorum in rete quinquaginta hertz, 3000 motoris duorum polorum, triginta tres et tertia disci longae durationis.
Normae min⁻¹ aut r/min scribunt, et rpm litteris minusculis in tabellis et catalogis vivit; RPM maiusculis occurrit, sed normae id non amant. Numerus conversionum littera n notatur, velocitas angularis littera ω, in radiantibus per secundum.
Frequentiam conversionis in conversionibus per secundum et velocitatem angularem in radiantibus per secundum factor 2π separat: axis 3000 conv./min quinquaginta conversiones per secundum facit, sed velocitas eius angularis circiter 314 rad/s est. Eam pro ω «50 Hz» scribere est plus quam sexies errare.
01 · Definitio
axis · transmissio · fulgur · foveaConversio per minutam est frequentia conversionis qua corpus unam conversionem integram sexaginta secundis perficit. Aequat sexagesimam partem secundi ad potentiam minus unam, et velocitas angularis talis conversionis est 2π/60 radiantium per secundum, id est circiter decima pars.
Frequentia conversionis commoda est, quia numerari potius quam metiri potest: satis est scire quot conversiones tempore noto factae sint. Ideo tam facile per rotas dentatas transit — par rotarum eam in ratione numerorum dentium dividit aut multiplicat — et ideo fabricae eam tantopere amant, ubi quaeque machina serie frequentiarum fusi describitur.
Stroboscopium frequentiam conversionis congruentia metitur: cum frequentia fulgurum frequentiae conversionis aequalis est, punctum axis notatum in quoque fulgure eodem loco est et immotum videtur. Idem tamen fit si fulgura numero integro rariora sunt: axis inter ea duas, tres aut quattuor conversiones perficit, et oculus id non animadvertit. Hoc duplicando frequentiam fulgurum probatur — in vera congruentia tum duae notae apparent, in multiplici immobilitas manet.
Motor asynchronus semper paulo tardius quam synchronus vertitur, et stroboscopium ex eodem rete alitum hanc differentiam ut lentam notae retro migrationem ostendit. Numerando quotiens nota minuta una circumeat, artifex lapsum directe in conversionibus obtinet, sine ullo tachometro.
Rota aurantia in axe motoris sedet, turcica in axe exitus, et in ea una sola nota lucet. Rotae semper implicatae sunt: minor totiens citius quam maior vertitur quot dentes pauciores habet, et in partem contrariam. Luce communi tardatae ostenduntur; stroboscopium accendite, et ambae rotae apparebunt quales fulgura eas ostendunt: immotae, lente prorsum aut retro serpentes, interdum cum duabus aut tribus notis simul.
In axe est frequentia fulgurum. Linea aurantia alta est sola congruentia honesta, ubi in quamque conversionem fulgur cadit; lineae turcicae a sinistra sunt fulgura singulis duabus, tribus, quattuor conversionibus, ubi nota quoque stat; lineae rubrae interruptae a dextra sunt fulgura crebriora quam conversio, ubi nota duplicatur et triplicatur. Linea alba est lampas vestra.
02 · Conversio
unitates · velocitas peripherica · potentia et momentumA tabella motoris ad aciem fresae
Prima tabella conversiones in frequentiam per secundum, radiantes et gradus convertit. Secunda eas in velocitatem periphericam ad aciem instrumentorum variae diametri vertit, tertia ostendit quantum momentum requiratur ut data potentia his conversionibus transmittatur.
Regula memoriae: ut radiantes per secundum habeas, conversiones per minutam per 9,55 divide; ut momentum in newton-metris habeas, kilowatta per 9550 multiplica et per conversiones divide.
Conversiones in tabella motoris asynchroni nominales sunt, pleno onere; vacuo axis paene synchrone vertitur, nimio onere magis retro manet. Ad transmissionem computandam numerus nominalis sumitur, ad probationem stroboscopio quod revera adest.
| Quantitas | Valor | Nota |
|---|---|---|
| {k} | {v} | {note} |
{text}
Paene novem ordines magnitudinis conversionem Terrae a turbina medici dentarii separant, et omnes una eademque unitate scribuntur, quamquam imo fini dies per conversionem, summo kilohertz aptiores essent. Animadvertite victorem naturae, pulsarem celerrimum notum, paene ut fusum fresae celerrimae verti, nisi quod massam sesqui ad bis Solis habet et diametrum paucarum decadum chiliometrorum.
04 · Instrumenta metiendi
centrifugum · stroboscopium · opticum · codificatorQuattuor modi numerandi quod non videtur
Duo pondera articulata eo magis diducuntur quo celerius axis vertitur, et manicam secum trahunt, quae acum vertit. Eadem ratio centum annos regulatrix machinarum vaporis fuit: manica elevata valvam vaporis claudebat.
Lampas frequentia moderabili fulgurat, et artifex eam temperat donec nota in axe rigescat; scala instrumenti directe in fulguribus per minutam divisa est. Axem omnino non tangit, sed probationem duplicationis requirit, alioquin dimidium verae velocitatis legi potest.
In axe taenia pelliculae reflectentis adglutinatur, et instrumentum numerat quotiens per secundum radius reflexus in photodiodum redeat. Fovea dimidii hic non est, sed alia est: alterum punctum nitidum in axe lectionem duplicat.
Discus centenis aut milibus rimarum directe in axe sedet, et frequentia conversionis numerum pulsuum per tempus et per numerum rimarum dividendo obtinetur. Sic in quoque servomotore et quaque machina numerice recta, centiens per secundum, mensuratur.
05 · Regulae scribendi
min⁻¹ · r/min · conv./min · sine puncto post minConversiones neque hertz neque radiantes sunt
Frequentia conversionis littera n et unitate min⁻¹ aut r/min scribitur, velocitas angularis littera ω in radiantibus per secundum, et abbreviatio conv./min puncto post conv, sed sine puncto post min scribitur, quod signum unitatis est.
Primus error minutam cum secundo confundit et frequentiam sexagies auget. Secundus velocitatem angularem in hertz scribit et factorem 2π amittit. Tertius punctum post signum unitatis ponit, quod id non habet. Quartus potentiam negativam unitati addit quae iam «per minutam» continet, quintus tempus omnino obliviscitur, sextus frequentiam in durationem vertit.
06 · Unitates finitimae
s⁻¹ · rad/s · vis eq.Conversio per minutam tribus vicinis innititur: frequentiae per secundum, in quam per sexaginta dividendo transit, velocitati angulari cum factore 2π, et potentiae, quam axis una cum momento transmittit.
Unitas SI frequentiae conversionis; etiam hertz formaliter secundum ad potentiam minus unam est, sed ex more oscillationibus periodicis, non conversioni, servatur.
In eo tota mechanica conversionis scribitur: potentia est momentum per velocitatem angularem, velocitas peripherica est velocitas angularis per radium.
Watt eam equo metiebatur qui ergatam versabat, id est per conversiones et laborem; in probatorio motoris potentia etiam nunc ex momento et conversionibus obtinetur.
Iuxta in catalogo stant vis equina, quam Watt ex ergatae versatione deduxit, et kilowattihora, ubi discus veteris numeratoris quoque conversiones numerabat — non axis, sed energiae.
07 · Pars historica
tabularium · quomodo conversionem videre didicimusA ponderibus Wattii ad fulgura Edgertoni
{text}
Conversio per minutam exemplar proprium non habet neque eo eget: secundum sufficit, et conversio ex definitione numeratur. Diu tamen rete electricum munus exemplaris ad conversiones numerandas gessit. Motor synchronus ad numerum frequentiae eius stricte vertitur, et ideo in patinis discophororum puncta stroboscopica imprimebantur: in luce lampadis centiens per secundum tremulae, series centum octoginta punctorum immota stabat accurate ad triginta tres conversiones et tertiam.
Accuratio talis probationis erat accuratio retis, et systemata energetica numerum cotidianum periodorum tam stricte servant ut horologia retis per annos non plus quam paucis secundis a tempore astronomico discedant. Exemplar igitur frequentiae conversionis vulgatissimum non in laboratorio sed in officina electrica stabat, et quisque musicae amator discophorum suum ad id probabat nesciens.