Aan de haak van een Romeinse unster hangt een bronzen marktgewicht met de ingegoten letters lb; er glijdt een glans overheen en het schommelt licht. De balk helt eerst over en komt dan tot rust wanneer het loopgewicht over de schaal naar de streep 1 schuift. Rechtsonder vallen gerstekorrels een voor een in een ijzeren schaaltje — de grein, waarvan er zevenduizend een pond vormen.
Eenheidsblad
massa · handelsmaat blad 1/1 · herz. 2026-09Pond lb · avoirdupois
Eenheid buiten het SI · grootheid: massa; sinds 1959 precies 0,453 592 37 kg
De standaard die met het parlement verbrandde
In oktober 1834 verbrandden werklieden in een kachel van het Palace of Westminster oude houten kerfstokken van de schatkist; het vuur sloeg over naar het gebouw, en tegen de ochtend stonden van het parlement alleen de muren nog overeind, met onder het puin de gesmolten standaarden van de yard en het pond. De commissie die ze moest herstellen, besloot het oude troypond niet te herhalen maar het handelspond tot het belangrijkste te maken, en in 1844 werd een nieuwe platina cilinder gegoten waarmee Groot-Brittannië meer dan een eeuw zijn goederen woog.
Sinds 1959 steunt het pond niet meer op zijn cilinder: het is gedefinieerd als precies 0,453 592 37 kilogram, en de kilogram sinds 2019 via de constante van Planck, zodat elk pak meel met het opschrift „1 lb” uiteindelijk met een kwantumconstante is gewogen.
Dit blad zet vijf ponden uit verschillende tijdperken op dezelfde weegschaal, legt uit waarom een getal van acht cijfers zo’n vreemde staart heeft en waarom de troy-ounce zwaarder is dan de handelsounce, terwijl het troypond lichter is.
Het symbool lb schrijf je met kleine letters en zonder punt, en in het meervoud verandert het niet: 5 lb, niet 5 lbs. De letters komen van het Latijnse libra, waar ook het geldteken £ vandaan komt; de kracht waarmee een pond op zijn steun drukt, schrijf je apart, lbf, en die meng je niet met massa.
Het handelspond avoirdupois met het troypond, waarmee nog steeds goud wordt gewogen: het troypond is lichter, 373 gram, hoewel zijn ounce zwaarder is dan de handelsounce. Ook niet met het metrische pond van een halve kilo op de markt, en niet met het pond sterling, dat als een pond zilver begon maar al lang niets meer weegt.
01 · Definitie
kilogram · grein · ounceHet pond avoirdupois is een eenheid van massa, volgens de internationale overeenkomst van 1959 precies gelijk aan 0,453 592 37 kilogram. Het is verdeeld in zestien ounces en in zevenduizend grein, en veertien pond vormen een stone, waarin Britten nog altijd hun lichaamsgewicht opgeven.
Het woord avoirdupois is Oudfrans voor „goederen naar gewicht”: zo heetten waren die per gewicht werden verkocht, in tegenstelling tot edele metalen en geneesmiddelen, waarvoor een aparte troy-rekening werd bijgehouden. Het troypond is verdeeld in twaalf ounces en 5760 grein, en de grein is in beide stelsels dezelfde, zodat ze gemakkelijk in elkaar om te rekenen zijn.
Het pond is een eenheid van massa en niet van kracht, al worden ze in het dagelijks leven verward: het gewicht dat een veerunster in pond aanwijst, is in werkelijkheid een kracht, en in de techniek schrijf je die met een eigen symbool, lbf, de pondkracht, gelijk aan 4,448 newton bij de standaardvalversnelling.
Hoeveel gram een vreemd pond heeft
Op de linkerschaal van een gelijkarmige balans leg je het pond van het gekozen tijdperk, op de rechter gewichten uit een metrische set die optellen tot het aantal gram dat je met de schuif instelt. De balk schommelt en komt echt tot rust, als op een veer, en de wijzer bovenaan toont naar welke kant hij helt: zolang de wijzer niet op nul staat, zijn pond en gewichten niet gelijk.
Wat is zwaarder: een pond goud of een pond veren
Een oud strikvraagje: een pond veren is zwaarder, omdat veren met het handelspond van 453,6 gram worden gewogen en goud met het troypond van 373,2. Daarentegen is een ounce goud zwaarder dan een ounce veren, 31,1 gram tegen 28,3, omdat het troypond maar in twaalf ounces wordt verdeeld en het handelspond in zestien, en het grotere deel van het kleinere geheel blijkt dan zwaarder.
02 · Omrekening
eenheden · ponden van landen · troystelselVan ounces en stones naar kilogram
Voer een massa in in elke eenheid, en het blad toont haar in kilogram, pond, ounces, stones en grein, rekent haar om naar ponden van verschillende landen en tijdperken en vergelijkt het handelsstelsel met het troystelsel. In alle tabbladen is de massa dezelfde; alleen de maat verandert.
Ezelsbruggetje: een kilogram is twee pond plus tien procent, en een pond iets minder dan een halve kilogram.
De ponden van verschillende landen zijn afgerond op de gram: in één stad bestonden vaak twee of drie ponden tegelijk, voor apothekers, voor specerijen en voor vee, en de standaarden veranderden van eeuw tot eeuw. Ook tonnen verschillen — de korte Amerikaanse van 2000 pond en de lange Britse van 2240 —, en vóór het omrekenen loont het om na te gaan welke bedoeld is.
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · Meetinstrumenten
unster · balk · veer · ruiterVier manieren om te weten hoeveel pond
Eén gewicht voor elke last
De Romeinse unster redt het met één gewicht: de last hangt dicht bij het draaipunt, het loopgewicht wordt over de lange arm verschoven, en hoe verder het gaat, hoe meer het in evenwicht houdt. De schaal op de arm is meteen in pond verdeeld, zodat een markt genoeg had aan één instrument in plaats van een kist gewichten, en dat maakte de unster tot de lievelingsweegschaal van handelaars van Pompeji tot de negentiende eeuw.
Vergelijken, niet meten
Een gelijkarmige balans meet zelf niets: hij zegt alleen wat zwaarder is, de last of de gewichten, maar hij zegt het aan de evenaar en aan de pool hetzelfde, omdat de zwaartekracht op beide schalen gelijk werkt. Daarom werden de standaarden van het pond precies zo vergeleken, terwijl de veer, die zich op verschillende breedtes verschillend uitrekt, alleen voor de winkelweegschaal werd vertrouwd.
Een pond dat van de breedtegraad afhangt
Een veer reageert op kracht, niet op massa, en één en hetzelfde pond rekt haar aan de pool verder uit dan aan de evenaar, met ongeveer een half procent. De schaal van zo’n unster is alleen bij afspraak in pond verdeeld, met de kracht omgerekend bij de standaardvalversnelling, en daarom heeft hij in de techniek een eigen eenheid, de pondkracht, en wordt hij in de handel geijkt op de plek waar hij staat.
Delen van een grein zonder kleine gewichten
Op nauwkeurige apothekersbalansen worden de kleinste gewichten vervangen door een ruiter — een piepklein draadhaakje dat met een pincet over een verdeelde balk wordt verzet. Een streep verschoven werkt het als een tiende grein, zodat de apotheker zes en een halve milligram woog zonder ook maar één gewicht kleiner dan een grein in de hand te houden.
05 · Schrijfregels
symbool · massa en kracht · troystelselVijf lb, niet vijf lbs
Het symbool van het pond krijgt geen meervoud en geen punt, massa en kracht schrijf je met verschillende symbolen, en troy-eenheden krijgen de letter t, zodat goud niet met een handelsounce wordt gewogen.
De eerste twee regels rechts verbuigen het symbool als een woord en zetten er een punt achter, de derde schrijft elf stone vier pond als decimale breuk, hoewel 11,4 stone 11 stone en 5,6 pond is, en de vierde weegt goud met een handelsounce en verliest bijna een tiende. De vijfde noemt een kracht een massa, waardoor een motor op een last lijkt, en de zesde rondt de exacte waarde af en zit er tien procent naast.
06 · Naburige eenheden
stone · grein · pondkrachtBoven het pond staan de stone van veertien pond en de centenaars, eronder de ounce en de grein, gemeenschappelijk voor het handels- en het troystelsel, en opzij staat de pondkracht, waarop druk in psi en koppel in foot-pound rusten.
Veertien pond, waarin Britten nog altijd hun gewicht opgeven.
Een gerstekorrel, gemeenschappelijk voor het handels-, troy- en apothekersstelsel.
De kracht van een pond in het standaardzwaarteveld en de druk per vierkante inch.
07 · Historisch deel
archief · van de libra tot de constante van PlanckHoe er eerst veel ponden waren en daarna één
{title}
{text}
Van de Romeinse libra tot het metrische pond
De hoogte van elke staaf is de massa van een pond in gram, van nul tot vijfhonderd: de Romeinse libra, het Towerpond, het troypond, het handelspond en het metrische pond van de Duitse landen. In tweeduizend jaar werd het pond anderhalf keer zo zwaar; het kader loopt de staven om de beurt af.
Het metrische pond van een halve kilo is het enige van de vijf met een rond aantal gram, en daarom overleefde het de metrische hervorming op de markten, waar handelaars geen afscheid wilden nemen van het woord.
Een getal dat deelbaar is door zeven
Toen het pond in 1959 aan de kilogram werd gekoppeld, gaf de gemeten verhouding van de Britse en de Amerikaanse standaard een getal van ongeveer 0,453 592 4, dat op elk cijfer had kunnen worden afgerond. Gekozen werd 0,453 592 37 — acht significante cijfers, waarvan het laatste, de zeven, er niet staat voor de nauwkeurigheid maar voor de rekenkunde: alleen daarmee is het getal zonder rest deelbaar door zeven.
En omdat een pond precies zevenduizend grein is, werd de grein een exact eindig getal, 64,798 91 milligram, en daarmee werden ook de troy-ounce, de apothekersdrachme en het scrupel exact. Eén cijfer op de achtste plaats bespaarde een hele familie oude maten eindeloze breuken die anders met afronding hadden moeten worden omgerekend.
De platina cilinder van 1844 werd daarna een museumstuk: zijn massa definieert niets meer, en als hij een paar microgram verliest, verandert het pond niet, want het hangt nu aan de kilogram, en de kilogram aan de constante van Planck.