Kod kreskowy
Kasjerka przesuwa karton mleka nad okienkiem skanera i ułamek sekundy później kasa piszczy. Czerwony promień przebiegł po 30 kreskach i 29 przerwach, fotodioda zobaczyła 59 zmian jasności. Dekoder rozłożył je na 13 cyfr i sprawdził ostatnią. Jeśli karton jest pognieciony i przez kreskę przeszło pęknięcie, przejść jest 61, a kasa milczy. Kod jest zaprojektowany tak, by lepiej nie odczytać niż odczytać błędnie.
Kod kreskowy zapisuje liczbę szerokościami ciemnych i jasnych pasków. Szerokości są wielokrotnościami modułu — najwęższego paska. W EAN-13 każda cyfra zajmuje 7 modułów: dwie kreski i dwie przerwy. Pierwsza cyfra nie ma własnych kresek, ukryta jest w tym, jakimi zestawami zapisano lewą połowę. Trzynasta cyfra jest kontrolna: oblicza się ją z pozostałych dwunastu.
| Co to jest | optyczny kod odczytywalny maszynowo, złożony z równoległych kresek i przerw |
| Symbolika | EAN-13 i UPC-A na towarach, ITF-14 na kartonach, Code 128 w logistyce |
| Moduł | X = 0,330 mm przy 100 %; dopuszczalne 80–200 %, od 0,264 do 0,660 mm |
| Pojemność | 12 cyfr informacyjnych i jedna kontrolna: 10¹² numerów |
| Zabezpieczenie | cyfra kontrolna z wagami 1 i 3; wychwytuje każdy pojedynczy błąd |
| Czym się czyta | czerwony laser 650 nm z fotodiodą lub kamera z oświetleniem |
Etymologia
Kreska z niemieckiego, księga z łaciny
Kod wymyślono w USA i nazwano od wyglądu: bar code, «kod paskowy». Inne języki albo przejęły angielskie słowo, albo przełożyły je z własnych rdzeni. Rosyjskie «штрих-код» złożono z niemieckiego i łacińskiego zapożyczenia; w normach pisze się «штриховой код».
01 · Budowa
Trzynaście cyfr w 95 modułach
Kod czyta się od lewej do prawej po modułach: 1 to ciemny, 0 to jasny. Na brzegach stoją ograniczniki 101, pośrodku — 01010. Pomiędzy nimi sześć cyfr z lewej i sześć z prawej, po 7 modułów. Każda cyfra to dwie kreski i dwie przerwy o szerokości od jednego do czterech modułów.
Cyfrę można zapisać trzema zestawami. Zestaw L zaczyna się od jasnego modułu i ma nieparzystą liczbę ciemnych. Zestaw G to lustrzane odbicie R, ma parzystą liczbę ciemnych. Zestaw R to negatyw L, występuje tylko po prawej. Po przemienności L i G w lewej połowie skaner poznaje pierwszą cyfrę, a przy okazji kierunek: kod można przesunąć także do góry nogami.
Jak cyfra staje się paskami
Wybierz cyfrę. Poniżej jej wzór w trzech zestawach po 7 modułów oraz przemienność zestawów, jeśli ta cyfra stoi pierwsza.
Zepsuj kod i zobacz, kiedy kasa się podda
Trzy doświadczenia na jednej etykiecie. «Kodowanie» — zmieniaj cyfry i patrz, które paski się przebudowują. «Skaner» — przesuwaj promień, zmniejszaj druk, rozlewaj farbę, rysuj rysy. «Błąd kasjera» — wpisuj numer z błędem i sprawdzaj, czy cyfra kontrolna go wychwyci.
02 · Ewolucja kodów
Od koła na piasku do kwadratu na opakowaniu
Każdy nowy kod odpowiadał na jeden problem starego. Koło czytało się z każdej strony, ale źle drukowało. Kolorowe pasy na wagonach blakły. Kody cyfrowe nie znały liter. Kody liniowe mieściły nie więcej niż kilkadziesiąt znaków, więc kod wyrósł w drugi wymiar.
03 · Kompresja i pojemność
Same cyfry, pięć długości
Kod kompresuje dane wyborem alfabetu. Code 39 wydaje na każdy znak 16 modułów, bo zna także litery. Code 128 w zestawie B zapisuje znak w 11 modułach, a w zestawie C od razu dwie cyfry. ITF chowa drugą cyfrę pary w przerwach pierwszej. EAN-13 jest najgęstszy: wie z góry, że cyfr jest dokładnie 13.
04 · Co jest zakodowane
Numer, a nie opis
W kodzie nie ma ani nazwy, ani ceny, ani terminu przydatności. Jest tylko numer GTIN, po którym kasa znajduje towar w swojej bazie. Pierwsze trzy cyfry to prefiks krajowej organizacji GS1, która nadała numer firmy. Nie oznacza on kraju produkcji: fabryka w Chinach może dostać numer w Niemczech, a argentyńska firma — w USA. Dalej idą numer firmy i numer towaru, ich granica jest ruchoma. Ostatnia cyfra jest kontrolna.
05 · Zasady druku
06 · Kody sąsiednie
07 · Dział historyczny
Norman Woodland, według własnej opowieści, wymyślił kod na plaży w Miami. Rysował palcami na piasku kropki i kreski alfabetu Morse'a i pociągnął je w dół — wyszły wąskie i szerokie paski. Aby znak dało się czytać z każdej strony, zwinął paski w pierścienie. W 1952 roku wraz z Bernardem Silverem otrzymał patent USA 2 612 994.
Koła nie było czym czytać: do próby potrzebna była mocna lampa i fotopowielacz z projektora filmowego. Kod czekał dwadzieścia lat na tanie lasery i układy scalone. W 1973 roku amerykańskie sieci handlowe wybrały prostokątny UPC, opracowany w IBM z udziałem Woodlanda. Koła przegrały przez druk: na taśmie drukarni farba rozmazywała je w jedną stronę.
Katalog wielkości
cały indeks →Siedem jednostek podstawowych SI
Kropla kwasu zmienia kolor soku, sól barwi płomień, woda zamarza od stuknięcia. Pod nimi wszystkie karty Simetrium według dziedzin i alfabetycznie.
Otwórz indeks →