SIMETRIUM .COM
Podstawa SI 2019
O projekcie · informator jednostek miar

Każdej wielkości własna karta

Simetrium to informator zbudowany jak archiwum rysunków: jedna jednostka, jedna karta, ten sam porządek działów od paskala po funt na cal kwadratowy.

Zwykły przelicznik odpowiada na pytanie «ile» i na tym kończy. Ale ten, kto szuka jednostki, prawie nigdy nie chce samego współczynnika: musi zobaczyć, skąd wzięła się liczba, czym się ją mierzy, jak zapisać ją na rysunku bez błędu i dlaczego sąsiedni fach pisze to samo inaczej. Dlatego każda jednostka ma tu kartę, a nie wiersz w tabeli.

Karty mają wspólny szkielet — od płytki z międzynarodowym oznaczeniem po dział historyczny — i różne stanowiska: wat ma swój schemat, okta inny, grubość spoiny pachwinowej trzeci. Szkielet oszczędza szukania dwa razy tego samego pola; stanowisko nie pozwala informatorowi zamienić się w cmentarz tabel.

Projekt w liczbach
7
jednostek podstawowych SI
22
pochodne z nazwą
36
języków kanonu
7
działów w każdej karcie
200+
gotowych kart
Karty liczy się według jednostek, a nie stron: tam gdzie dwie jednostki są w pracy nierozłączne — metr i mila morska, gran i drachma, cm i mm SWE — mieszczą się na jednej karcie.
01 · Metoda

Cztery zasady, według których pisze się kartę

Zasady wyrosły z błędów: niemal każda pojawiła się po tym, jak sprawdzenie znalazło w gotowej karcie nieścisłość
01
Żywa scena przed definicją
Pierwszy akapit karty to nie definicja, lecz przypadek: Watt sprzedawał maszyny parowe i musiał wytłumaczyć kupującemu zysk; Eratostenes mierzył Ziemię stadiami, których długości nie znamy. Definicja idzie potem, w pierwszym dziale, i nigdzie się nie gubi.
02
Na płytce stoi oznaczenie międzynarodowe
W środku płytki stoi to, co jest jednakowe we wszystkich językach: W, okta, epoch, z. Nazwa rodzima żyje w nagłówku i podpisach. Jeśli wielkość nie ma znaku łacińskiego, bierze się przyjęte słowo angielskie, nie cyrylicę.
03
Sucha dokładność należy do tabel
Proza może być żywa, tabela nie. Liczby, współczynniki, numery norm i granice zakresów podaje się bez ozdób, a każda wartość daje się doprowadzić do źródła.
04
Każda liczba sprawdzana jest osobno
Powierzchnie krajów, masy, objętości, punkty kodowe i logarytmy skal sprawdza się niezależnie od tekstu. Błąd w jednej liczbie niszczy zaufanie do całej karty, a sprawdzić taniej niż potem tłumaczyć się.
Skąd biorą się liczby

Definicje jednostek SI i dokładne wartości stałych — za Broszurą SI Międzynarodowego Biura Miar. Współczynniki przeliczania jednostek spoza SI — za NIST SP 811. Zasady zapisu i normalia rysunkowe — za normami obowiązującymi, z numerem podanym w stopce karty. Normy branżowe — za własnymi zbiorami przepisów, a w tekście zawsze powiedziane, czyja to norma: torowiec, drogowiec i dekarz zapisują tę samą wielkość inaczej, i nie z niedbalstwa.

Wartości historyczne podaje się jako przedział, a nie jako jedną liczbę: stopa rzymska wahała się od 293 do 334 milimetrów, a udawać, że miała wartość dokładną, znaczyłoby okłamywać czytelnika dla ładnej tabeli.

02 · Kanon karty

Siedem działów, zawsze w tym samym porządku

Porządek nie zmienia się z karty na kartę: kto przyszedł po jedno pole, nie musi czytać reszty
00
Płytka oznaczenia
Kwadrat jeden do jednego: oznaczenie międzynarodowe, uwagi o wielkości liter i o tym, z czym tę jednostkę myli się najczęściej.
01
Definicja
Wzór, wymiar, sens rzeczy — a obok stanowisko, dla każdej wielkości własne.
02
Przeliczanie
Wejście, lista jednostek i tabela z przełącznikiem rodzin: szereg, normy branżowe, formy zapisu.
03
Rzędy wielkości
Skala logarytmiczna od wartości najmniejszej do największej spotykanej w praktyce, z przykładami na każdym rzędzie.
04
Przyrządy pomiarowe
Cztery karty ze schematami: czym tę wielkość chwyta się w warsztacie, w terenie i w laboratorium.
05
Zasady zapisu
Dwie kolumny, «dobrze» i «źle», z typowymi błędami, które docierają aż do produkcji.
06
Jednostki sąsiednie
Wielkości, które stoją obok w tym samym rachunku, i wzory, które je wiążą.
07
Dział historyczny
Cztery karty chronologii i notatka metrologiczna o tym, dlaczego jednostka jest zbudowana właśnie tak.
Dlaczego każda jednostka ma własne stanowisko

Uniwersalny suwak, który «mnoży przez współczynnik», niczego nie tłumaczy. Wielkość staje się jasna wtedy, gdy widać, czym ona rządzi: przy spadku to wózek na pochylni i woda w korycie; przy grubości spoiny pachwinowej — kwadratowy przyrost metalu w przekroju; przy okcie — osiem części nieba nad obserwatorem; przy klasie dokładności — sektor tolerancji obracający się razem ze wskazówką. Takich stanowisk nie da się robić z szablonu, więc każde rysuje się osobno, z własnymi scenami i własnymi progami, przy których liczba czerwienieje.

03 · Co gotowe

Archiwum według działów

Porządek działów jest dowolny: projekt rośnie według próśb czytelników, a nie według alfabetu
Jednostki SI
7 + 30
Siedem podstawowych i pochodne z własnymi nazwami — od niutona i paskala po katal, a do tego gęstość, przewodność cieplna i rezystywność.
Spoza SI
50+
Bar, atmosfera, elektronowolt, litr, hektar, decybel, koń mechaniczny, karat, milimetr słupa rtęci, jednostki psychrometryczne, mile morskie i węzły.
Elektrotechnika
20+
Natężenie pola i wytrzymałość dielektryczna, amperozwój, gęstość prądu, całka Joule’a, współczynnik mocy, THD, kategorie pomiarowe, rezystancja izolacji.
Produkcja
20+
Klasy tolerancji, wytrzymałość na rozciąganie, udarność, chropowatość, twardość, moduł uzębienia, klasa czystości cieczy, lepkość olejów, parametry skrawania.
Rysunek i skład
10+
Podziałka, grubość linii, wysokość pisma, skok gwintu, zbieżność i spadek, grubość spoiny pachwinowej, jednostka rysunku i podziałki adnotacyjne.
Meteorologia
15+
Tendencja barometryczna, wilgotność, wiatr i róża wiatrów, opady, pokrywa śnieżna, okta, podstawa chmur, widzialność, promieniowanie słoneczne, indeks UV.
Historyczne
25+
Miary antyczne i rosyjskie, starofrancuskie i angielskie, apteczne, skale Réaumura i Delisle’a, flogiston, eter, cieplik i inne wielkości wyszłe z użycia.
Łączność i obliczenia
20+
Bod, bity na sekundę, przedrostki dwójkowe, flopsy, kubit, IOPS, token, epoka, perpleksja, długość kontekstu, LUFS, tempo, oktawa, cent.
Bezwymiarowe
20+
Liczba Macha, magnitudy trzęsień ziemi i tsunami, przeciążenie, liczby Prandtla, Schmidta i Lewisa, wskaźniki eksplozywności wulkanicznej i ochrony przeciwsłonecznej.
Jak zaproponować jednostkę

Kolejność wyznaczają czytelnicy. Jeśli brakuje tu jednostki, z którą pracujecie — napiszcie, czym dokładnie ją mierzycie i gdzie koledzy się gubią: z tego wychodzi lepsza karta niż z normy.

Napisać do projektu →
04 · Języki

Trzydzieści sześć języków i jedna warstwa, która się nie zmienia

W każdej karcie jest warstwa, której nie tłumaczy się na żaden język: oznaczenie jednostki, znaki normaliów rysunkowych, numery norm, liczby szeregu. Wat zostaje W, okta zostaje okta, grubość spoiny zostaje z, a na płytce karty stoi zawsze oznaczenie międzynarodowe, nie słowo rodzime. Robi się to dla czytelnika, który otwiera kartę w swoim języku, ale pracuje z cudzą dokumentacją.

Tłumaczy się cała reszta: proza, podpisy stanowisk, opisy przyrządów, dział historyczny. Lista języków jest zamknięta i nie rośnie — trzydzieści sześć, w tym trzy z pismem od prawej do lewej i łacina.

Języki projektu
EnglishРусскийDeutschFrançaisEspañolPortuguêsItalianoNederlandsPolskiSvenskaDanskSuomiNorskČeštinaSlovenčinaRomânăΕλληνικάMagyarTürkçeالعربية · RTLفارسی · RTL中文(简)中文(繁)日本語한국어ไทยTiếng Việtहिन्दीবাংলাIndonesiaMelayuதமிழ்LatinaСрпскиاردو · RTLKiswahili
sprawdzonyroboczyw kolejce