Grad
Dwa tachimetry celują na tę samą tyczkę. Jeden pokazuje 137,4250, drugi — 123°40′57″. Pierwszy liczy w gradach: 400 na pełny obrót, 100 na kąt prosty. Pięć kątów zamkniętego ciągu w gradach sumuje się dokładnie do 600, a dziennik sprawdza się w pamięci. Jeśli te same liczby wpisać do programu ustawionego na stopnie, ciąg nie zamknie się o setki metrów.
Grad to setna część kąta prostego. Wprowadzono go razem z metrem: ćwiartka południka to 100 gradów i 10 000 kilometrów, dlatego centygrad łuku południka to około kilometra. W życiu codziennym grad się nie przyjął, ale w geodezji pozostał. W Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Skandynawii kąty mierzy się w gradach, tachimetry mają grady w menu, a w kalkulatorze ten tryb nazywa się GRAD.
| Oznaczenie | gon; w dawnym zapisie ᵍ, setne ᶜ, dziesięciotysięczne ᶜᶜ; w kalkulatorach — GRAD |
| Definicja | 1 gon = π/200 rad = 0,9° = 54′; kąt prosty — 100 gon, kąt pełny — 400 gon |
| Podwielokrotności | 1 gon = 100 cgon = 1000 mgon; 1 mgon = 3,24″ |
| Przesunięcie w terenie | błąd 1 mgon na 1 km przesuwa punkt o 15,7 mm w poprzek linii |
| Kontrola ciągu | Σβ = (n − 2) · 200 gon: dla czworokąta 400, dla pięciokąta 600 |
| Gdzie | geodezja i kataster Niemiec, Austrii, Szwajcarii, Skandynawii; tachimetry, GIS, tryb GRAD kalkulatorów |
01 · Definicja
Setna część kąta prostego
Kąt pełny dzieli się na 400 gradów, kąt prosty — na 100. Ćwiartki zaczynają się od 0, 100, 200 i 300, i po jednej cyfrze widać, w której ćwiartce leży kierunek. Części grada są dziesiętne: centygrad to setna, miligrad — tysięczna. Dodawanie i odejmowanie kątów w gradach to zwykła arytmetyka z przecinkiem, bez przeliczania minut i sekund.
W geodezji kierunek na mapie podaje się azymutem α — od północnego kierunku osi X zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Na każdym stanowisku ciągu tachimetr mierzy kąt β między punktem wstecz a punktem w przód. Następny azymut otrzymuje się przez dodawanie: poprzedni plus 200 plus β. Z kąta i odległości liczy się przyrosty współrzędnych ΔX i ΔY, a ciąg idzie od punktu do punktu.
Kąt i odległość
Wiersze to błędy kąta od jednej dziesięciotysięcznej grada do całego grada. Pasek pokazuje, o ile punkt odchodzi w poprzek linii na wybranej odległości, skala logarytmiczna. Kreska to 10 mm, zwykła tolerancja tyczenia osi na budowie.
Dokąd wskazuje azymut
W gradach ćwiartkę widać po pierwszej cyfrze: do 100 — północny wschód, do 200 — południowy wschód. Od ćwiartki zależą znaki ΔX i ΔY, a czwartak to kąt ostry do najbliższego końca osi X. Bok ciągu ma 100 m.
Ciąg zamknięty: pięć obiektów, trzy instrumenty, trzy skale
Główne działanie to przycisk «Rozpocznij ciąg». Tachimetr przenosi się z punktu na punkt. Na każdym stanowisku celuje się na tyczkę wstecz i zeruje koło, obraca na tyczkę w przód, odczytuje kąt β i mierzy odległość laserem. Każdy kąt i każda odległość trafiają do dziennika polowego. Gdy ciąg obejdzie obiekt, z dziennika liczy się azymuty i współrzędne. Ostatni punkt powinien trafić w pierwszy, a chybienie to odchyłka. Porównuje się ją z dopuszczalną i rozrzuca na ciąg. Pod sceną wybiera się obiekt — działkę, kwartał, kamieniołom, jezioro lub oś mostu — instrument i skalę na ekranie tachimetru. Przycisk «Grady jako stopnie» pokazuje, co się stanie, jeśli dziennik w gradach policzy program ustawiony na stopnie.
—
02 · Przeliczanie
Szybki rachunek: stopnie = grady × 0,9, grady = stopnie × 10/9. Okrągłe stopnie w gradach są ułamkowe: 30° — 33,3333 gon, 45° — 50 gon, 60° — 66,6667 gon.
Tysięczna NATO to 1/6400 obrotu, 1 gon = 16 mil. W rosyjskiej artylerii tysięczna to 1/6000 obrotu, a 1 gon = 15 tysięcznych.
| gon | stopnie | mil NATO | co to jest |
| {k} | {v} | {h} | {n} |
03 · Rzędy wielkości
04 · Przyrządy pomiarowe
05 · Zasady zapisu
Seria · Rysunek techniczny i CAD
ściągi na biurko do każdego arkusza06 · Jednostki sąsiednie
07 · Dział historyczny
Metr pomyślano jako dziesięciomilionową część ćwiartki południka, a ćwiartkę południka — jako 100 gradów. Wtedy grad łuku południka to 100 km, centygrad — 1 km, miligrad — 100 m. Mila morska zrobiła to samo dla stopnia: minuta łuku to około 1852 m. Obie jednostki wiążą kąt na Ziemi z długością na jej powierzchni.
Dokładność kątów w ciągu sprawdza się sumą. Błędy przypadkowe n kątów sumują się jak pierwiastek z n, dlatego odchyłkę dopuszczalną zapisuje się jako m√n. Dla poligonizacji 1. klasy to 10″√n, dla ciągu teodolitowego — 1′√n. W gradach te same dopuszczalne to 3,1 mgon i 18,5 mgon razy √n.
Katalog wielkości
cały indeks →Siedem jednostek podstawowych SI
Kropla kwasu zmienia kolor soku, sól barwi płomień, woda zamarza od stuknięcia. Pod nimi wszystkie karty Simetrium według dziedzin i alfabetycznie.
Otwórz indeks →