Pochylenie 1:5
Klin 1:5 wbito pod korpus maszyny, na wierzch położono obciążenie, młotek zabrano. Przy suchych ścianach klin stoi. Wystarczy kropla oleju — i z trzaskiem wyskakuje z powrotem. Pochylenie 1:5 ma kąt 11,3°, a klin trzyma się, dopóki kąt jest mniejszy od dwóch kątów tarcia. Dla suchej stali to około 11,4°: zapas wynosi dziesiątą część stopnia.
Pochylenie to stosunek wzniesienia do długości, na której zostało uzyskane, liczba bez jednostki. 1:5 oznacza: na każde 5 mm długości ściana wznosi się o 1 mm. Pochylenie liczy się po jednej ścianie i tym różni się od zbieżności, którą liczy się po średnicy, czyli po dwóch ścianach naraz. Dlatego stożek o tworzących pochylonych 1:10 ma zbieżność 1:5.
| Oznaczenie | i — pochylenie, zapisywane jako ∠1:n · β — kąt nachylenia ściany do bazy |
| Definicja | i = (H − h) / l = tg β; zbieżność C = 2i |
| Zapis | GOST 2.307: znak ∠ przed stosunkiem; w budownictwie — %, ‰ lub stopnie |
| Samohamowność klina | klin trzyma sam, jeśli β < 2ρ: sucha stal μ ≈ 0,1 — do 11,4°, ze smarem — do 5,7° |
| Zysk na sile | bez tarcia 1/i: klin 1:5 pcha się siłą 5 razy mniejszą od tej, którą podnosi |
| Typowe wartości | wpust klinowy 1:100 · listwa klinowa prowadnicy 1:50 · pochylenie odlewnicze 1:20 · półka ceownika 1:10 · klin kowalski 1:5 |
01 · Definicja
Wzniesienie jednej ściany na długości
Pochylenie zadaje się dla jednej powierzchni względem drugiej — bazy. Na rysunku stawia się znak ∠ i stosunek na półce linii odniesienia; kąt ostry znaku pokazuje, w którą stronę ściana opada. Razem z pochyleniem podaje się dwa wymiary, zwykle wysokość przy grubszym końcu i długość, a trzeci wynika z obliczenia.
Klin to równia pochyła zamknięta w jednej części: siła pchająca F daje na ścianie siłę około F/i. Płaci się za to drogą: żeby podnieść ciężar o 1 mm, klin 1:5 trzeba wepchnąć o 5 mm. Ten sam ciężar wypycha klin z powrotem i trzyma go tylko tarcie. Dopóki kąt ściany jest mniejszy od sumy dwóch kątów tarcia, klin stoi sam.
Pochylenie kontra tarcie
Wiersze — znormalizowane pochylenia. Pasek — kąt ściany β, pionowa kreska — granica samohamowności 2ρ dla wybranego tarcia. Niebieskie kliny stoją same, czerwone wypycha obciążenie.
Pięć klinów, trzy tarcia, jedno obciążenie
Główne działanie to przycisk «Rozpocznij sprawdzanie». Najpierw czujnik przechodzi wzdłuż pochyłej ściany i mierzy wzniesienie na długości — to właśnie jest pochylenie. Potem klin wbija się młotkiem w szczelinę pod górnym blokiem, a blok się podnosi. Na wierzch kładzie się obciążenie i zabiera młotek. Jeśli kąt ściany jest mniejszy od dwóch kątów tarcia, klin stoi; jeśli większy — obciążenie go wypycha i blok opada. Pod sceną wybiera się klin — wpust klinowy 1:100, listwę klinową prowadnicy 1:50, klin montażowy 1:20, podnośnik klinowy 1:10 lub klin kowalski 1:5 — i tarcie na ścianach: sucho, stal o stal lub smar. Suwak przewija sprawdzanie w obie strony.
—
02 · Przeliczanie
Szybki rachunek: pochylenie 1:n to 100/n % i około 57,3/n stopnia. 1:5 — 20 % i 11,3°, 1:20 — 5 % i 2,9°, 1:100 — 1 % i 0,57°.
Procenty i stopnie szybko się rozchodzą: 100 % to 45°, a nie 90°. Znak drogowy «12 %» to około 6,8°; schody 1:1,6 — już 32°.
| i | β | % | gdzie |
| {k} | {v} | {h} | {n} |
03 · Rzędy wielkości
04 · Przyrządy pomiarowe
05 · Zasady zapisu
Seria · Rysunek techniczny i CAD
ściągi na biurko do każdego arkusza06 · Jednostki sąsiednie
07 · Dział historyczny
Pochylenie, tak jak zbieżność, to stosunek dwóch długości i mierzy się je dwiema długościami: przesuwem wzdłuż ściany i wzniesieniem. Błąd czujnika 0,01 mm na przesuwie 100 mm daje błąd pochylenia 10⁻⁴. Dla klina 1:5 to 0,05 %, dla wpustu 1:100 — już 1 %: łagodne pochylenie trudniej zmierzyć.
Samohamowność to właściwość nie samej geometrii, lecz pary «pochylenie i tarcie». Współczynnik tarcia stali o stal waha się od 0,08 do 0,2 zależnie od czystości i smarowania, dlatego kliny, które mają trzymać, robi się z dużym zapasem — 1:100 przy wpuście. Klin 1:5 wybiera się przeciwnie wtedy, gdy trzeba go wybijać: pracuje na granicy.
Katalog wielkości
cały indeks →Siedem jednostek podstawowych SI
Kropla kwasu zmienia kolor soku, sól barwi płomień, woda zamarza od stuknięcia. Pod nimi wszystkie karty Simetrium według dziedzin i alfabetycznie.
Otwórz indeks →