Kipimo huandikwa kwa herufi ndogo za Kilatini pamoja na mstari wa mshazari na kipeo cha juu: kg/m², na katika maandishi mara nyingi hukatwa, hivyo husemwa tu «BMI 23». Eneo la mwili huandikwa m², kwa tarakimu moja baada ya nukta katika kliniki na mbili katika vipimo vya dawa, na vifupisho vya kimataifa ni BMI na BSA.
Faharasa ya uzito wa mwili si shinikizo wala eneo, ingawa kipimo chake ni sawa na cha msongamano wa uso: ni uzito uliogawanywa kwa mraba wa urefu, wala si kilo kwa kila mita ya mraba ya ngozi. Eneo halisi la ngozi hutolewa na BSA, takriban 1.7—2.0 m² kwa mtu mzima, na hakuna atakayegawanya uzito kwa eneo hilo.
Upande wa kushoto kwenye stadiometa ubao hushuka, hufika kwenye utosi na kufunua alama 1.75, na kuzunguka umbo la kijani-samawati hukimbia mstari wa matawi ya matumbawe wa safu ya mafuta. Herufi kg hubonyeza mstari wa kigawe kama mzigo kwenye jukwaa la mizani, nao hurudi juu, chini yake mraba wenye vitone m² hupumua, na chini kabisa umati wa Quetelet humeta, ambapo kwenye kengele yake alama nyekundu hupanda hadi katikati na kurudi.
Ukurasa wa kipimo
uzito kwa mraba wa urefu · eneo la ngozi karatasi 1/1 · marekebisho 2026-09Faharasa ya uzito wa mwili BMI · kg/m² · BSA · m²
Kipimo kitokanacho cha SI · kiasi: faharasa ya uzito wa mwili, kg/m², na eneo la uso wa mwili, m²
Mtu wa wastani asiyekuwapo
Mwanaanga Mbelgiji Adolphe Quetelet aliota kupata kwa jamii sheria kama zile alizopata Kepler kwa sayari, na mwaka 1832, akipitia majedwali ya urefu na uzito wa askari wa kuandikishwa na wafungwa, aligundua kwamba kwa watu wazima uzito hukua takriban kama mraba wa urefu. Uwiano wa uzito na mraba wa urefu ulimhitaji si kumhukumu mtu mmoja mahususi, bali kuelezea «mtu wa wastani», l’homme moyen, — Mbelgiji wa kubuni ambaye umati hujipanga kumzunguka kwa sheria ya makosa.
Kwa miaka mia moja na arobaini nambari hii ilibaki udadisi wa takwimu, hadi mwaka 1972 mwanafiziolojia Ancel Keys alipolinganisha faharasa kadhaa za uzito kwa maelfu ya wanaume, akaipa bora kati yake jina faharasa ya uzito wa mwili na kuikabidhi kwa wataalamu wa magonjwa ya mlipuko. Kutoka hapo ilihamia chumba cha daktari, majedwali ya bima na programu za simu, ingawa Keys mwenyewe alionya kwamba kwa mtu mmoja faharasa haifai vizuri: haijui uzito umeundwa na nini.
Kwa mantiki ileile — vipimo viwili rahisi badala ya cha tatu kisichopatikana — huishi eneo la uso wa mwili, ambalo mwaka 1916 Eugene na Delafield Du Bois walilitoa kutoka kwenye mifumo ya karatasi ya watu tisa. Ukurasa huu huweka kiasi hizo mbili kando kwa kando na kuonyesha zinapofaa na zinapoanza kukosea.
01 · Ufafanuzi
uzito · urefu · eneo · muundoFaharasa ya uzito wa mwili ni uzito wa mtu kwa kilo ukigawanywa kwa mraba wa urefu wake kwa mita. Mtu mwenye uzito wa kilo 70 na urefu wa m 1.75 ana faharasa ya 22.9 kg/m², na kwa jedwali la WHO huangukia kwenye korido kuanzia 18.5 hadi 24.9, ambayo kwa watu wazima huitwa uzito wa kawaida.
Mraba ulichukuliwa kutoka kwenye uchunguzi, si kutoka jiometri: kama watu wangekua kwa kufanana, uzito ungekua kama ujazo wa urefu, lakini warefu kwa wastani ni wembamba zaidi, na Quetelet alipata kipeo ambacho faharasa hutegemea urefu kwa kiasi kidogo kuliko vyote. Baadaye ilibainika kwamba kipeo cha takriban 2.5 kinafaa zaidi, na kwa hiyo kwa warefu faharasa huzidisha kidogo, na kwa wafupi hupunguza.
Kikwazo kikuu cha faharasa ni kwamba haitofautishi mafuta na misuli, mifupa na maji. Kwa umati hilo si muhimu, kwa kuwa makosa hufutana, lakini kwa mtu mmoja linaweza kuamua kila kitu: mchezaji wa ragbi na mtu asiyetembea sana wa urefu na uzito sawa wana faharasa ileile, ilhali kiasi cha mafuta ni tofauti mara mbili. Eneo la uso wa mwili limeundwa kwa njia nyingine: haliwezi kupimwa kwa mkanda wa kupima, na hukokotolewa kutoka urefu na uzito kwa fomula iliyochaguliwa kwa watu wachache waliopimwa.
Nambari moja kwa miili miwili tofauti
Upande wa kushoto ni mtu kwenye mizani karibu na stadiometa: kiini cha kijani-samawati — misuli, mifupa na maji, ganda la matumbawe linalozunguka — mafuta, ambayo unene wake hubadilika kwa kitelezi cha muundo. Ubao wa stadiometa hushuka hadi utosini, na skrini ya mizani humaliza kuhesabu uzito. Upande wa kulia ni nukta mia tatu za buluu — watu wazima wa ulimwengu wa leo kwa mfano wa ukurasa, huanguka kwenye kipimo cha faharasa na kukusanyika kuwa kengele, mstari wa kaharabu ni umati wa miaka ya 1830 kama Quetelet alivyouona, mikanda ya rangi ni makundi ya WHO, sindano ya matumbawe ni faharasa yako, na pembetatu ya kijani-samawati ni mtu yuleyule kwa fomula ya Trefethen.
Kwa nini faharasa hufaa kwa nchi na hukosea kwa jirani
Mtaalamu wa magonjwa ya mlipuko anapolinganisha nchi mbili, katika sampuli ya kila moja kuna maelfu ya wachezaji wa ragbi, wacheza ballet na watu wanaokaa mezani, na tofauti zao kwa wastani hufutana, kwa hiyo kuhama kwa umati mzima kulia karibu hakika humaanisha ongezeko la mafuta. Mtu mmoja hana bima kama hiyo, na ndiyo maana mwaka 2025 kamisheni ya jarida la Lancet ilipendekeza unene uliopitiliza utambuliwe tu pale faharasa ya juu inapothibitishwa kwa mzingo wa kiuno, kipimo cha mafuta au dalili za ugonjwa, na faharasa yenyewe ibaki kwa uchunguzi wa awali na takwimu, ambazo kwa ajili yake ilibuniwa.
02 · Kubadilisha
WHO · faharasa za zamani · eneo la mwiliUwiano mmoja, fomula nyingi za zamani
Andika faharasa kwa kg/m², kwa pauni kwa inchi ya mraba au kwa sehemu za 25, na ukurasa utaonyesha kundi la WHO na viwango vya Asia, utageuza faharasa kuwa uzito kwa urefu tofauti, utailinganisha na fomula za zamani za «uzito bora», na kukokotoa eneo la mwili la mtu wa urefu wa m 1.75 kwa fomula tano.
Kanuni ya kukumbuka: kwa urefu wa m 1.75 kipimo kimoja cha faharasa ni takriban kilo tatu, na kwa urefu wa m 1.60 — takriban mbili na nusu.
Kwa watoto na vijana faharasa peke yake haimaanishi chochote, kwa sababu mwili hubadilisha uwiano kila mwaka: hulinganishwa na wenzao kwa majedwali ya asilimia ya WHO, na 20 kg/m² inaweza kuwa ziada kwa mtoto wa miaka minane na kawaida kwa kijana wa miaka kumi na mitano. Kwa wazee faharasa hupotoshwa kwa sababu mtu hupoteza sentimita kadhaa za urefu, na misuli hubadilishwa na mafuta kwa uzito uleule.
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · Vifaa vya kupima
stadiometa · mizani · kalipa · DEXAVifaa viwili rahisi na viwili vya kweli
Urefu unaobadilika ndani ya siku
Stadiometa huonekana kama kifaa rahisi kuliko vyote cha ukurasa huu, lakini urefu wa mtu asubuhi ni zaidi kwa sentimita moja hadi moja na nusu kuliko jioni, kwa sababu kwa siku nzima diski kati ya uti wa mgongo hubanwa chini ya uzito wa mwili. Kwa hiyo katika utafiti urefu hupimwa wakati uleule, bila viatu, na visigino, matako na kisogo kwenye nguzo na macho yakitazama kwenye ndege mlalo ya Frankfurt, na kosa la sentimita moja husogeza faharasa kwa robo ya kipimo.
Mizani inayolinganisha, si kuhisi
Mizani yenye mkono ya chumba cha daktari haipimi nguvu, bali husawazisha mtu kwa uzito, ikisogeza kitelezi kwenye mkono hadi ncha yake isimame katikati ya dirisha. Kifaa kama hiki hakijali kinapowekwa wala nguvu ya uvutano ni kiasi gani huko, na kwa hiyo kwa karne nyingi kilihakikiwa kwa vipimo vya uzito, ilhali mizani ya kielektroniki, ambayo hupima kupinda kwa kihisi, hulazimika kuhakikiwa upya kila inapohamishwa.
Sentimita ya mafuta vidoleni
Kalipa hubana kunjo la ngozi juu ya misuli ya trisepsi, chini ya blade ya bega, tumboni na pajani, na chemchemi hushikilia shinikizo lilelile kwenye taya, kwa hiyo unene wa kunjo hutegemea karibu mafuta ya chini ya ngozi pekee. Kutokana na jumla ya mikunjo kwa fomula za Durnin au Jackson na Pollock hupatikana sehemu ya mafuta mwilini, na ingawa hii pia ni makadirio, huona kile ambacho faharasa haioni kabisa: uzito umekaa wapi.
Ramani ya mafuta, misuli na mfupa
Densitomita ya DEXA humulika mtu aliyelala kwa X-ray za nishati mbili, ambazo mafuta, misuli na mfupa hufyonza kwa njia tofauti, na kutoka kwa mkono wa kuchanganua huunda ramani ya tishu tatu mwili mzima. Kipimo ni kidogo kuliko cha picha ya kawaida ya kifua, na matokeo hutumika kama kiwango ambacho faharasa, kalipa na mizani za bioimpedansi hulinganishwa nacho: katika ukaguzi huo ndipo ilipobainika kwamba kwa faharasa chini ya 25 mafuta yanaweza kuwa mengi kama kwa unene uliopitiliza.
05 · Kanuni za kuandika
kipimo · nukta · faharasaMraba uko juu ya mita, si juu ya nambari
Faharasa huandikwa kwa tarakimu moja baada ya nukta na kipimo kg/m², na eneo la mwili — kwa tarakimu mbili na m², kwa sababu hutumika kukokotoa vipimo vya dawa.
Mstari wa kwanza upande wa kulia unachanganya faharasa na sehemu ya mafuta, inayopimwa kwa asilimia, wa pili unapoteza kipeo cha juu na kugeuza m² kuwa «m2», na wa tatu unagawanya kwa sentimita na kupata nambari ndogo mara elfu kumi. 1.85 tupu bila kipimo na fomula hairuhusu kuhakiki dozi, tarakimu tano baada ya nukta zinaipa faharasa usahihi ambao stadiometa haina, na mstari wa mwisho unaita uzito kitu ambacho si uzito.
06 · Vipimo jirani
kilogramu · mita ya mraba · kg/m³Faharasa imejengwa kwa kilogramu na mita, na jirani yake huishi mita ya mraba ya eneo la mwili na faharasa ya Rohrer kwa kg/m³, inayogawanya uzito kwa ujazo wa urefu na hivyo inafaa zaidi watoto.
Nambari ya juu ya faharasa na kitu pekee ndani yake kilichopimwa kweli.
Kwenye faharasa — mraba wa urefu, kwenye eneo la mwili — ngozi halisi.
Uzito kwa ujazo wa urefu; kwa mtu mzima takriban 13, kwa mtoto mchanga takriban 27.
07 · Sehemu ya kihistoria
kumbukumbu · kutoka mtu wa wastani hadi LancetJinsi takwimu zilivyohamia chumba cha daktari
{title}
{text}
Jinsi watu milioni ishirini na tisa walivyonenepa usiku mmoja
Kengele ni mgawanyo wa Wamarekani wazima kwa faharasa, rangi ya matumbawe ni wale wanaoitwa wenye uzito uliozidi. Mpaka wenye vitone huteleza kutoka 27.8 ya awali kwa wanaume hadi kiwango cha pamoja 25, alichoanzisha NIH mwaka 1998, na eneo lililojazwa hukua, ingawa hakuna aliyeongeza hata gramu moja.
Mpaka wa kundi ni uamuzi wa kamati, si sifa ya mwili, na kwa hiyo idadi ya watu wenye uzito uliozidi hubadilika pamoja na kumbukumbu za kikao.
Watu tisa katika mifumo ya karatasi
Mwaka 1916 daktari wa New York Eugene Du Bois alisoma kimetaboliki na alitaka kulinganisha utoaji wa joto wa watu wa ukubwa tofauti, na kwa hilo eneo la ngozi lilihitajika. Pamoja na Delafield Du Bois alibandika watu waliojaribiwa kwa karatasi nyembamba na nta ya parafini, akakata ganda lililopatikana vipande bapa, akavihamishia kwenye karatasi na kuvipima, kisha akachagua fomula ya urefu na uzito iliyoelezea vipimo hivyo. Watu katika sampuli walikuwa tisa, na miongoni mwao hakuna hata mmoja aliyekuwa mnene kweli.
Fomula ilidumu kuliko fiziolojia yake na sampuli yake. Mwaka 1928 eneo la wastani la watu wazima, 1.73 m², lilikuwa mwili wa kimkataba ambao uchujaji wa figo hurejeshwa kwake, na mwaka 1958 daktari wa watoto Donald Pinkel alipendekeza dawa za kuzuia saratani zipimwe kwa mita ya mraba, kwa sababu hivyo dozi za mtoto na mtu mzima zilipatana vizuri kuliko kwa kilo. Tangu hapo kosa la fomula la asilimia kumi kwa mtu mwenye uzito wa kilo 150 humaanisha kosa la dozi la asilimia kumi zilezile.
Hivyo kiasi zote mbili za ukurasa zimeundwa kwa namna moja: hukokotolewa kutoka nambari mbili zinazopimika vizuri, urefu na uzito, na hulinganishwa na kile kigumu kupima — sehemu ya mafuta na eneo la ngozi. Usahihi wa stadiometa na mizani huamua hesabu tu; kiasi ambacho faharasa au eneo husema kweli kuhusu mwili mahususi huamuliwa na sampuli ambayo fomula ilichaguliwa kwayo, nayo kwa Quetelet ilikuwa ya jeshi, na kwa Du Bois — watu tisa waliofunikwa karatasi.
Vizio saba vya msingi vya SI
Orodha ya vipimo
Tiba
Tone la asidi hubadilisha rangi ya juisi, chumvi hupaka mwali rangi, maji huganda kwa kugongwa mara moja. Chini yake kuna kurasa zote za Simetrium, kwa fani na kwa alfabeti.
Fungua faharasa →