Çizim ölçeği
720 mm uzunluğundaki redüktör mili A3 paftaya gerçek büyüklükte sığmaz: çizim alanı 395 mm. Tasarımcı 1:2’yi dener — ölçüler için dar, 1:2,5’i dener — sığar. Aralarına düşecek 1:3 ölçeği ise seride hiç yoktur.
Ölçek birimsiz bir sayıdır: kâğıdın milimetreleri bölü gerçeğin milimetreleri. Keyfî seçilmez, kısa bir seriden alınır. Seri, onun kuvvetleriyle çarpılmış 1, 2, 2,5, 4 ve 5’ten oluşur: bunlarla parçanın her yuvarlak ölçüsü kâğıtta cetvelle işaretlenebilen sonlu bir ondalık sayıya dönüşür. Ölçü çizgisinde ise her zaman gerçek ölçü yazılır.
| Gösterim | ÖLÇEK 1:n — küçültme, ÖLÇEK n:1 — büyütme, ÖLÇEK 1:1 — gerçek büyüklük |
| Tanım | M = l / L: kâğıttaki doğru parçasının uzunluğu bölü parçadaki aynı doğru parçasının uzunluğu |
| Küçültmeler | 1:2 · 1:2,5 · 1:4 · 1:5 · 1:10 · 1:15 · 1:20 · 1:25 · 1:40 · 1:50 · 1:75 · 1:100 · 1:200 · 1:400 · 1:500 · 1:800 · 1:1000 |
| Büyütmeler | 2:1 · 2,5:1 · 4:1 · 5:1 · 10:1 · 20:1 · 40:1 · 50:1 · 100:1 |
| ISO 5455 | onluk basamak başına yalnızca 1, 2 ve 5: 1:2 · 1:5 · 1:10 … 2:1 · 5:1 · 10:1 · 20:1 · 50:1 |
| Tipik değerler | parça 1:1 — 1:2 · montaj 1:4 — 1:10 · detay görünüş 5:1 — 10:1 · kat planı 1:100 · vaziyet planı 1:500 — 1:1000 |
01 · Tanım
Kâğıt milimetresine karşı parça milimetresi
Ölçek, görüntünün nesneden kaç kat küçük ya da büyük olduğunu gösterir. İki uzunluğun oranıdır, bu yüzden birimler sadeleşir: ölçeğin boyutu yoktur. Kesir olarak değil, iki nokta üst üste ile ve bir önde yazılır — 1:4, 0,25 ya da yüzde 25 değil.
GOST 2.302 serisi, çarpımı on eden çiftler üzerine kuruludur: 2 × 5 ve 2,5 × 4. Bu yüzden parçanın 100 mm’si serinin her ölçeğinde sonlu bir ondalıktır: 50, 40, 25, 20, 10 mm. Üç onu bölmez: 100 / 3 = 33,333… mm; bu doğru parçası cetvelle işaretlenemez ve geri okunamaz. Yedi de öyle: 14,2857… Seride üçlü yalnızca iki istisna vardır, 1:15 ve 1:75; ISO 5455’te bunlar da yoktur.
Parça ne kadar yer kaplar ve hangi paftaya sığar
Kaydırıcı parçanın gerçek uzunluğu, düğmeler ölçektir. Mavi şerit aynı doğru parçasının kâğıttaki uzunluğudur. Dikey çentikler, A4, A3 ve A1 paftalarda antetin üstündeki çizim alanının genişliğidir. Kırmızı 1:3 ve 1:7 düğmeleri seride bulunmayan ölçeklerdir.
Ölçek seçimi: parça, pafta ve GOST 2.302 serisi
Ana işlem «Çizimi başlat» düğmesidir. Çizicinin kalemi parçayı serinin ölçeklerinde sırayla, büyükten küçüğe, ölçü çizgileriyle birlikte çizer. Mavi kesik çizgi, paftanın antet üstündeki çizim alanıdır; dışına taşan her şeyi kalem kırmızıyla doğrudan masanın üstüne çizer. Görünüşün sığdığı ilk ölçek kalır. Ardından çizici seride olmayan bir ölçeği dener ve ölçünün neye dönüştüğünü gösterir. Sonunda eşel, kâğıttaki uzunluğu geri gerçek ölçüye okur. Sahnenin altında parça ve pafta boyutu seçilir; kaydırıcı çizimi ileri ve geri sarar.
—
02 · Dönüşüm
| ölçek | Kâğıtta 1 mm | Parçanın 100 mm’si | burada |
| {n} | {v} | {h} | {note} |
Hızlı hesap: 1:n’de kâğıdın bir milimetresi parçanın n milimetresidir. 1:100’de bir milimetre 10 cm, 1:1000’de bir metredir. Büyütmede tersi: 10:1’de kâğıdın bir milimetresi parçanın 0,1 mm’sidir.
Ölçü kâğıttan alınmaz. İngilizce resimlerde bu doğrudan antete yazılır: DO NOT SCALE. Resimde olmayan bir ölçü tasarımcıya sorulur, cetvelle ölçülmez.
03 · Büyüklük mertebeleri
04 · Ölçüm aletleri
05 · Yazım kuralları
Seri · Teknik resim ve CAD
her sayfa için masa başı ipuçları06 · Komşu birimler
07 · Tarihsel bölüm
Ölçek ölçülmez, belirlenir. Hatası yalnızca kâğıt üzerinden ortaya çıkar: kâğıttaki bir çizgi yaklaşık 0,2 mm doğrulukla çizilir ve okunur; demek ki 1:100’de resim gerçeği 2 cm doğrulukla saklar, 1:1000’de 20 cm. Haritalarda bu büyüklüğe ölçek doğruluğu denir.
Bu yüzden parça resimle değil sayılarla tanımlanır. Ölçü rakamı gerçek ve kesindir, kâğıttaki doğru parçası yalnızca onun bir resmidir. Kâğıt büzülür ve gerilir, çizici milimetrenin onda biri kadar yanılır, ama «720» ölçüsü bundan değişmez. CAD de tam böyle çalışır: model gerçek büyüklükte saklanır, ölçek ise yalnızca paftadaki görünüm penceresinde vardır.
Büyüklük kataloğu
tüm dizin →SI’nin yedi temel birimi
Bir damla asit suyun rengini değiştirir, tuz alevi boyar, su bir vuruşla donar. Altlarında Simetrium’un tüm sayfaları, alanlara göre ve alfabetik olarak.
Dizini aç →