INR را با حروف بزرگ می‌نویسند، چون کوتاه‌شدهٔ International Normalized Ratio است؛ در برگه‌های آزمایش روسی همین نسبت را МНО می‌نامند. این عدد بی‌بُعد است و بدون یکا، با یک یا دو رقم اعشار نوشته می‌شود: INR 2,4، نه «2,4 ثانیه» و نه «2,4 %».
INR زمان پروترومبین نیست: ثانیه‌ها به معرف و دستگاه بستگی دارند، اما INR عمداً از آن‌ها پاک شده است. شاخص پروترومبین کوئیک به درصد هم نیست که مقیاسش وارونه است: هرچه خون رقیق‌تر باشد، درصد کمتر و INR بیشتر است.
درون قطره‌ای از خون با نماد INR رشته‌های روشن فیبرین می‌رویند و دوباره ناپدید می‌شوند، و دو گلبول قرمز در پلاسما تاب می‌خورند تا لخته آن‌ها را به دام بیندازد. قطره با درخششی نفس می‌کشد، در سمت راست کرونومتر کوآگولومتر کار می‌کند و نشانگر مقیاس INR در پایین به 2,5 می‌رسد — میانهٔ محدودهٔ درمانی سبز 2,0—3,0.
برگهٔ یکا
نسبت بی‌بُعد · انعقاد برگهٔ 1/1 · ویرایش 2026-09نسبت نرمال‌شدهٔ بین‌المللی INR
کمیت بی‌بُعد · نسبت دو زمان پروترومبین به توان ISI
عددی که ساخته شد تا قرص‌های یکسان همه‌جا یک معنا داشته باشند
در دههٔ 1970 بیماری که در منچستر وارفارین می‌خورد و بیماری در بوستون یک آزمایش واحد می‌دادند — زمان پروترومبین، یعنی ثانیه‌ها تا لخته شدن پلاسما — و پزشکان هر دو شهر می‌کوشیدند آن را دو تا دو و نیم برابر طولانی کنند. اما آزمایشگاه‌های بریتانیا معرفی حساس از مغز انسان به کار می‌بردند و آزمایشگاه‌های آمریکای شمالی معرفی کم‌حساس از مغز خرگوش، و همان «دو برابر طولانی‌تر از حد طبیعی» در بوستون دوز به‌مراتب بیشتری می‌طلبید، چنان‌که بیماران آمریکایی با آنکه همه از یک قاعده پیروی می‌کردند، بیشتر دچار خونریزی می‌شدند.
در سال 1983 سازمان جهانی بهداشت راه‌حلی پیشنهاد کرد شبیه روشی که اندازه‌شناسان با آن ابزارها را به یک ردهٔ دقت می‌رسانند: هر معرف یک شاخص حساسیت در شناسنامهٔ خود می‌گیرد، یعنی ISI، که از مقایسه با استاندارد بین‌المللی به دست می‌آید، و نسبت زمان‌ها را به این توان می‌رسانند. نتیجه، یعنی INR، باید یکسان درآید، هر معرفی که در آزمایشگاه به کار رود.
این برگه یک خون را با چهار معرف می‌آزماید، نشان می‌دهد چرا تصحیح یک توان است و نه یک ضریب، و اگر ISI نادرست تعیین شود چه پیش می‌آید.
01 · تعریف
زمان پروترومبین · MNPT · ISIINR نسبت زمان پروترومبین بیمار به میانگین زمان پروترومبین طبیعی همان آزمایشگاه، یعنی MNPT، است که به توان ISI، شاخص حساسیت معرف، رسانده شده است. زمان پروترومبین شمار ثانیه‌ها از افزودن ترومبوپلاستین و کلسیم به پلاسما تا پیدایش لخته است، و MNPT میانگین هندسی این زمان در بیست نفر سالم یا بیشتر با همان معرف و دستگاه است.
شاخص ISI را با کالیبراسیون به دست می‌آورند: پلاسمای افراد سالم و بیماران تحت درمان با وارفارین را هم با این معرف و هم با ترومبوپلاستین مرجع سازمان جهانی بهداشت اندازه می‌گیرند و لگاریتم زمان‌ها را در برابر هم رسم می‌کنند. نقطه‌ها روی یک خط راست می‌نشینند که شیب آن همان ISI است، و چون خط در لگاریتم‌ها رسم شده، تصحیح نسبت نه یک ضریب بلکه یک نما (توان) از آب درمی‌آید.
به معرف مرجع بنا بر تعریف ISI 1,0 نسبت داده شده است؛ هرچه معرف به کاهش عوامل انعقادی کم‌حساس‌تر باشد، زمان را کمتر طولانی می‌کند و ISI آن بزرگ‌تر است. معرف‌های نوترکیب امروزی ISI را نزدیک به یک نگه می‌دارند، اما معرف‌های قدیمی خرگوشی تا 2,5 می‌رسیدند و آن‌گاه اختلاف ثانیه‌ها میان دو آزمایشگاه به یک و نیم برابر می‌رسید.
ثانیه‌های گوناگون، یک عدد
پلاسمای یک بیمار را در چهار کووت با ترومبوپلاستین‌های گوناگون می‌ریزند و کرونومتر مشترک بالا هر چهار نمونه را هم‌زمان به راه می‌اندازد. در هر کووت گوی فولادی کوآگولومتر مکانیکی تاب می‌خورد: تا پلاسما مایع است آزادانه حرکت می‌کند، و وقتی لخته شکل می‌گیرد و رشته‌های فیبرین می‌رویند، گوی از حرکت می‌ایستد و کووت زمان خود را ثبت می‌کند. زیر کووت‌ها ثانیه‌ها، نسبت سادهٔ آن‌ها به MNPT و INR پس از توان ISI آمده است.
ISI {isi} · MNPT {mnpt}
معرفی با شناسنامهٔ خود
همان‌طور که در شناسنامهٔ آمپرسنج ردهٔ دقت نوشته شده است، روی جعبهٔ ترومبوپلاستین ISI نوشته شده، و هر دو عدد از مقایسه با مرجع به دست آمده‌اند، نه از محاسبه بر پایهٔ ساختار دستگاه. تفاوت در این است که ردهٔ دقت فقط از خطای احتمالی خبر می‌دهد، در حالی که ISI مستقیماً در فرمول نتیجه وارد می‌شود و اگر نادرست تعیین شده باشد، تک‌تک INRهای آزمایشگاه نادرست خواهند بود. از همین رو توصیه‌های ISTH می‌خواهند ISI برای هر جفت «معرف و دستگاه» در خود آزمایشگاه بررسی شود؛ خطای ده درصدی در شاخص، وقتی INR حدود سه است، نتیجه را نزدیک به یازده درصد جابه‌جا می‌کند.
02 · تبدیل
ثانیه به INR · INR به ثانیه · خطای ISIاز ثانیه به INR و برعکس
زمان پروترومبین را به ثانیه وارد کنید و معرف را برگزینید؛ برگه INR را حساب می‌کند، نشان می‌دهد همان ثانیه‌ها با معرف‌های دیگر چه INRی می‌دادند، برای مقادیر هدف چند ثانیه لازم است و ISI نادقیق نتیجه را چقدر جابه‌جا می‌کند.
قاعده‌ای برای به خاطر سپردن: ثانیه‌ها بدون نام معرف هیچ معنایی ندارند، اما INR بدون ثانیه‌ها همه‌چیز را می‌گوید.
INR برای کسانی ساخته و کالیبره شده است که آنتاگونیست‌های ویتامین K، پیش از همه وارفارین، مصرف می‌کنند. برای ضدانعقادهای خوراکی مستقیم و در بیماری‌های کبد، میزان رقیق شدن خون را نشان نمی‌دهد، هرچند آزمایشگاه آن را چاپ می‌کند؛ از این رو مقایسهٔ چنین مقادیری با محدودهٔ 2,0—3,0 درست نیست.
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · ابزارهای اندازه‌گیری
لوله · گوی · نور · نوارچهار راه برای دیدن لخته
کرونومتر و دست آزمایشگر
آرماند کوئیک در سال 1935 لولهٔ پلاسما را در حمام آب در دمای 37 °C نگه می‌داشت، ترومبوپلاستین و کلسیم می‌افزود، کرونومتر را روشن می‌کرد و هر ثانیه یک بار لوله را کج می‌کرد تا پلاسما دیگر روان نباشد. این روش نیم قرن دستی ماند و تفاوت چشم و حرکت دست آزمایشگران سهم خود را به پراکندگی‌ای می‌افزود که بعدها ناچار شدند آن را به یک عدد برسانند.
گویی که محیطش چسبناک شد
در کووتی پر از پلاسما یک گوی فولادی قرار دارد و میدان مغناطیسی متناوب آن را روی کف می‌غلتاند؛ تا پلاسما مایع است دامنهٔ نوسان ثابت می‌ماند، و همین که رشته‌های فیبرین گوی را بگیرند، دامنه ناگهان فرو می‌افتد و دستگاه زمان را ثبت می‌کند. روش مکانیکی از پلاسمای کدر، ایکتریک یا چرب که دستگاه نوری به‌سختی لخته را در آن تشخیص می‌دهد، هراسی ندارد.
لخته‌ای که چون سایه دیده می‌شود
آنالایزرهای بزرگ آزمایشگاهی نوری را که از کووت گذشته دنبال می‌کنند: فیبرینِ در حال شکل‌گیری آن را می‌پراکند و منحنی عبور نور پله‌وار پایین می‌آید. دستگاه لحظهٔ شکست منحنی را می‌یابد و آن را زمان پروترومبین می‌نامد، و در همان حال در یک ساعت صدها نمونه را پردازش می‌کند و برای هر کدام همان ISI جفت «معرف و دستگاه» خود را به کار می‌برد.
INR بدون آزمایشگاه
کوآگولومترهای قابل‌حمل انعقاد قطره‌ای از خون کامل را روی نوار آزمایش می‌سنجند، بیشتر به روش الکتروشیمیایی و از روی تغییر جریان هنگام تشکیل ترومبین، و بی‌درنگ INR محاسبه‌شده با ISI همان سری نوارها را نشان می‌دهند. افرادی که دریچهٔ مکانیکی قلب دارند در خانه از آن‌ها استفاده می‌کنند و خودشان دوز را تنظیم می‌کنند، و پژوهش‌ها نشان داده‌اند که با این خودپایشی ترومبوز کمتر از مراجعه‌های گاه‌به‌گاه به آزمایشگاه رخ می‌دهد.
05 · قواعد نگارش
عدد · ثانیه · محدودهINR بی‌یکا، ثانیه با نام معرف
INR را عددی خالی می‌نویسند، زمان پروترومبین را به ثانیه همراه با مقدار طبیعی آزمایشگاه، و محدودهٔ هدف را با دو مرز که با خط تیره جدا شده‌اند.
سطر نخست در سمت چپ به نسبتی بی‌بُعد ثانیه می‌دهد، سطر دوم محدوده را به درصد بدل می‌کند، سطر سوم INR را بدون دانستن MNPT و ISI از ثانیه‌ها بیرون می‌کشد، و سطر چهارم به شاخص، که یک نماست، بُعد زمان می‌دهد. سطر پنجم МНО روسی را با حروف لاتین می‌نویسد، چنان‌که جست‌وجو در برگهٔ آزمایش آن را نمی‌یابد، و سطر ششم محدودهٔ وارفارین را برای دارویی به کار می‌برد که INR برای آن کالیبره نشده است.
06 · یکاهای همسایه
ثانیه · واحد بین‌المللی · پروترومبین کوئیکINR سه همسایه دارد: ثانیه، که خود زمان انعقاد با آن سنجیده می‌شود؛ واحد بین‌المللی، که دوز هپارین و عوامل انعقادی با آن تعیین می‌شود؛ و پروترومبین کوئیک به درصد، که همان نمونه را به‌صورت سهمی از پلاسمای طبیعی بیان می‌کند.
زمان پروترومبین؛ INR از نسبت دو مقدار آن ساخته می‌شود.
همان ایدهٔ مرجع سازمان جهانی بهداشت، اما برای فعالیت هپارین و عوامل انعقادی.
سهمی از پلاسمای طبیعی بر پایهٔ منحنی کالیبراسیون؛ با بالا رفتن INR پایین می‌آید.
07 · بخش تاریخی
بایگانی · از شبدر گندیده تا سازمان جهانی بهداشتچگونه بیماری گاوها قرص شد و قرص یک عدد
{title}
{text}
INR 2,5 چند ثانیه می‌شود
بلندی هر ستون زمان پروترومبین در INR 2,5 و MNPT 12 s برای معرف‌هایی با ISI 1,0، 1,3، 1,8 و 2,3 است، با مقیاسی از صفر تا 30 s؛ محاسبه با فرمول PT = MNPT · INR^(1/ISI). قاب به نوبت روی معرف‌ها می‌گردد.
بر پایهٔ نسبت زمان‌ها این خون هم‌زمان 2,5 و 1,5 به نظر می‌رسید، و تنها توان ISI است که چهار ستون را به یک عدد می‌رساند.
چرا تصحیح یک توان است و نه یک ضریب
وقتی همان پلاسماها را با دو معرف می‌سنجند و لگاریتم ثانیه‌ها را در برابر هم رسم می‌کنند، نقطه‌ها روی خطی راست می‌نشینند، اما شیب آن برابر یک نیست: معرف کم‌حساس زمان را کندتر کش می‌دهد و در برابر هر گام مرجع تنها بخشی از گام خود را برمی‌دارد. خط راست در لگاریتم‌ها یعنی رابطه‌ای توانی میان خود زمان‌ها، و از این رو برای تبدیل نسبت یک معرف به نسبت معرفی دیگر باید آن را به توانی برابر با نسبت شیب‌ها رساند.
به ترومبوپلاستین مرجع سازمان جهانی بهداشت شیبی برابر یک نسبت داده‌اند، و آن‌گاه توان هر معرف به‌سادگی شیب آن نسبت به مرجع است، یعنی ISI. نسبتی که به این توان رسانده شود همان نسبتی می‌شود که مرجع نشان می‌داد، و آزمایشگاه‌های سراسر جهان با یک عدد سخن می‌گویند.
خود مرجع را هم باید جایگزین کرد: معرف اصلی از مغز انسان مدت‌هاست تمام شده و هر سری تازهٔ مرجع سازمان جهانی بهداشت را با سری پیشین کالیبره می‌کنند؛ پس INR نیز مانند واحد بین‌المللی بر زنجیره‌ای از مقایسه‌ها استوار است که به یک جعبه از دههٔ 1970 بازمی‌گردد.
هفت یکای پایهٔ SI
فهرست کمیت‌ها
پزشکی
یک قطره اسید رنگ آب‌میوه را تغییر می‌دهد، نمک شعله را رنگی می‌کند، آب با یک ضربه یخ می‌زند. زیر آن‌ها همهٔ برگه‌های Simetrium، بر پایهٔ رشته و به ترتیب الفبا.
باز کردن فهرست ←