Op de plaat staat een oog in doorsnede. De ooglens wordt bol en ontspant weer. Vanaf de gele vlek vertrekt een bakenstraal, en het golffront verlaat het oog richting de sensor. De sensor is de letter D zelf: daarin zie je het raster van microlenzen, de astigmatismekaart draait en de scanlijn loopt van boven naar beneden. Het merkteken op de schaal schuift van nul naar −2,50 D.
Dioptrie
In een halve minuut haalt een laser een laagje dunner dan een haar van het hoornvlies, en het oog ziet zonder bril. Hoeveel er weg moet, rekent de chirurg uit in dioptrieën. Bij een optische zone van 6 mm is één dioptrie bijziendheid ongeveer 12 µm weefsel. Het hele oog breekt het licht met een sterkte van ongeveer 60 D, en een fout van een zestigste maakt de letters op de kaart al wazig.
01 · Definitie
De sterkte van een lens is het omgekeerde van het brandpunt
Een lens met een brandpuntsafstand van één meter heeft een sterkte van 1 D. Een brandpunt op een halve meter geeft 2 D, op tien centimeter 10 D. Een negatieve lens krijgt een minteken. In brillen voor bijziendheid zitten minglazen, voor verziendheid plusglazen.
Het handige is dat dioptrieën optellen. Licht van een punt op 0,5 m komt bij het oog aan met een vergentie van −2 D: zo noemen optici de kromming van het golffront. Het hoornvlies voegt er zijn 43 D aan toe, de ooglens nog ongeveer 20 D. Brengt de som het front precies op het netvlies samen, dan is het beeld scherp. Zo niet, dan is het verschil in dioptrieën het voorschrift.
In het oog gaat het licht door een medium met brekingsindex 1,336. Daarom deel je de vergentie daar niet door de afstand, maar door de afstand gedeeld door n. Tussen het hoornvlies en het optisch centrum van de lens zit bijna 6 mm, en ook die tussenruimte verandert de som. Het lab hieronder rekent dat allemaal stap voor stap uit.
Meet het oog, corrigeer het en zie de wereld door zijn ogen
Links het oog in doorsnede op ware grootte: hoornvlies, ooglens, lengte van hoornvlies tot netvlies. Blauwe stralen komen van het voorwerp, paarse zijn de twee hoofdmeridianen bij astigmatisme, de koraalrode stip is waar ze samenkomen. Rechtsboven het beeld van de patiënt: vervaagd met de puntspreidingsfunctie van het oog. Rechtsonder het scherm van het gekozen instrument. Onder de scène de schaal van de gezichtsscherpte, logMAR.
02 · Omrekening
Dioptrieën, brandpunt en oude glasnummers
| {n} | {v} | {note} |
03 · Ordes van grootte
04 · Meetinstrumenten
05 · Schrijfregels
06 · Naburige eenheden
07 · Historisch deel
De jezuïet Christoph Scheiner prikte twee gaatjes in een kaartje en keek erdoor naar een naald. Is het oog scherp gesteld, dan zie je één naald. Zo niet, dan zijn het er twee, en aan hoe ze uiteengaan zie je de richting van de fout. Bijna alle autorefractors werken nog steeds zo: het instrument zoekt de sterkte waarbij twee bundels in één punt op het netvlies samenkomen.
Catalogus van grootheden
de hele index →De zeven SI-basiseenheden
Een druppel zuur verandert de kleur van het sap, zout kleurt de vlam, water bevriest door een tik. Daaronder alle bladen van Simetrium, per vakgebied en alfabetisch.
Index openen →