Strekkende massa
De uitvoerder telt wapening in meters: voor de korf is 1 130 m staaf Ø12 nodig. Het magazijn verkoopt per ton. Volgens de tabel weegt een meter 0,888 kg, en een ton is 1 126 m. De bundel wordt met de kraan gewogen: 997 kg, 100 staven van 11,7 m — dat is 1 170 m. Het staal is op mintolerantie gewalst, een meter weegt 0,852 kg, en in een ton zitten 47 meter meer dan volgens de tabel.
De strekkende massa is de massa van één meter lengte van een profiel. Ze is gelijk aan de oppervlakte van de doorsnede maal de dichtheid: m₁ = ρ · A. Voor staal is het eenvoudig: 1 cm² doorsnede geeft 0,785 kg per meter. Via de strekkende massa ga je van meters naar tonnen bij de bestelling, van tonnen naar meters bij de ingangscontrole, en in het ontwerp — van lengtes naar de staalmassa in de staallijst en naar de belasting door eigen gewicht.
| Aanduiding | m₁, q, g — «massa van 1 m» in de profieltabellen, kg/m |
| Definitie | m₁ = ρ · A; voor staal ρ = 7850 kg/m³, dus 0,785 kg/m per 1 cm² |
| Rond met diameter d | m₁ = 0,006165 · d², d in mm: Ø12 — 0,888, Ø20 — 2,47 kg/m |
| Meters in een ton | L = 1000 / m₁: Ø12 — 1 126 m, hoekstaal 63×5 — 208 m |
| Werkelijkheid en tabel | GOST legt de tolerantie op de massa per meter in procenten vast; walserijen walsen aan de ondergrens |
| Waar | staallijst op de tekening, bestelling en ingangscontrole, belasting door eigen gewicht kN/m |
01 · Definitie
Oppervlakte van de doorsnede maal dichtheid
Een meter profiel is een prisma van 1 m lang met grondvlak A. Het volume is A · 1 m, de massa ρ · A. Daarom hangt de strekkende massa niet af van de vorm van de doorsnede: hoekstaal, vierkant en rond met dezelfde oppervlakte wegen per meter evenveel. Ze hangt alleen af van de oppervlakte en het materiaal. Een aluminium profiel met dezelfde oppervlakte weegt per meter bijna drie keer minder dan een stalen, een koperen — 14 % meer.
De profieltabel geeft de massa bij nominale maten. Echt walsstaal wijkt af: de walsen slijten, het profiel komt nu eens dikker, dan weer dunner uit. De norm staat een afwijking van de massa per meter van enkele procenten naar beide kanten toe. Staal wordt per gewicht verkocht, en voor de walserij loont het om aan de ondergrens te walsen: de ton wordt langer. Voor wie meters koopt is dat een plus, voor de sterkteberekening een min: de doorsnede is iets kleiner dan in de tabel.
Een meter profiel uit zeven materialen
Rijen — materialen, de doorsnede is voor allemaal gelijk. Balk — massa per meter. Rechts — hoeveel meter in een ton. Kies de oppervlakte van de doorsnede.
Vijf profielen, drie partijen, één ton
De hoofdactie is de knop «Start controle». De bovenloopkraan heft een bundel walsstaal, de kraanweegschaal onder de haak toont de massa. De staven worden geteld en met het meetlint gemeten. De massa gedeeld door de totale lengte is de werkelijke massa per meter. De schuifmaat controleert de doorsnede, en uit de oppervlakte volgt dezelfde massa per meter door berekening. De werkelijkheid wordt vergeleken met de GOST-tabel en er wordt berekend hoeveel meter een ton oplevert. Walsdraad heeft geen staven: de rol is niet te tellen, en de lengte vind je alleen via de massa. Onder de scène kies je het profiel — betonstaal Ø12, walsdraad 6,5, hoekstaal 63×5, vierkant 20 of zeskant S24 — en de partij: nominaal, op mintolerantie of op plustolerantie. De knop «Andere bundel» neemt de volgende.
—
02 · Omrekening
Snel rekenen voor staal: kg/m = 0,785 · A, met A in cm². Voor rond — 0,00617 · d², d in mm: Ø10 — 0,617, Ø16 — 1,58, Ø32 — 6,31 kg/m.
Amerikaanse profieltabellen geven lb/ft: 1 lb/ft = 1,488 kg/m. Betonstaal #4 (½″) — 0,668 lb/ft, dat is 0,994 kg/m. Balk W8×10 weegt 10 lb/ft — 14,9 kg/m.
| profiel | kg/m | m per ton | A, cm² | waarbij |
| {k} | {v} | {h} | {a} | {n} |
03 · Ordes van grootte
04 · Meetinstrumenten
05 · Schrijfregels
Serie · Tekenen en CAD
spiekbriefjes voor op tafel bij elk blad06 · Naburige eenheden
07 · Historisch deel
De massa per meter is een afgeleide grootheid: massa gedeeld door lengte. Beide worden grof gemeten. De kraanweegschaal zit op een ton kilo's ernaast, het meetlint op 12 m — millimeters, en de massa per meter van de bundel komt uit op ongeveer 0,2 % nauwkeurig. Dat is genoeg om een mintolerantie van 3–5 % te zien.
Bij geribd betonstaal is de massa per meter de belangrijkste eigenschap: juist daaruit wordt de oppervlakte van de doorsnede bepaald, en «diameter 12» is nominaal. Een staaf die 6 % lichter is dan de tabel, heeft een 6 % kleinere oppervlakte, en de norm keurt zo'n partij af: in de sterkteberekening is haar oppervlakte nominaal aangenomen.
Catalogus van grootheden
de hele index →De zeven SI-basiseenheden
Een druppel zuur verandert de kleur van het sap, zout kleurt de vlam, water bevriest door een tik. Daaronder alle bladen van Simetrium, per vakgebied en alfabetisch.
Index openen →