Per litteram A filum cupreum in involucro pellucido transit. Per id electrones caerulei lente feruntur. In medio stat numerator: ad quemque electronem qui sectionem transit fulget. Circum filum anuli interrupti campi magnetici currunt. A dextra acus pyxidis transversa ad filum vertitur et quiescit. Index ostendit 6,24·10¹⁸ electrones per secundam — hoc est unum amperium.
Charta unitatis
unitas fundamentalis SIrec. 2026-10Amperium A
Unitas fundamentalis SI · quantitas: intensitas currentis electrici
Amperium nihil aliud est quam electrones numerare
Cum ahenum electricum accenditur, per funem currens circiter 10 A fluit. Singulis secundis per sectionem fili 62 miliarda miliardorum electronum transeunt. Singulos videre non possumus, numerare tamen possumus: omnis electron eandem onerationem fert.
Ab anno 2019 amperium per onerationem elementarem e = 1,602 176 634·10⁻¹⁹ C definitur. Unum amperium est currens quo singulis secundis oneratio 1/e onerationum elementarium transit, id est circiter 6,24·10¹⁸ electrones. Antea amperium per vim definiebatur qua duo fila currentem ferentia se invicem attrahunt.
Mirum est quam lente ipsi electrones moveantur. In filo cupreo sectionis 1,5 mm² currente 10 A dimidio fere millimetro per secundam promoventur. Currens tamen statim incipit: electrones iam per totum filum adsunt et fere simul moveri incipiunt.
Signum amperii est A magna: unitas a nomine Andreae Mariae Ampère appellata est. Nomen unitatis littera parva scribitur: «amperium». Intensitas currentis I magna notatur. a parva annus est, Å autem angstromium.
Currens et oneratio. Amperium dicit quantum onerationis per secundam transeat, coulombium ipsa oneratio est, amperii hora oneratio accumulatoris. Et celeritas currentis comparata cum celeritate electronum: signum per filum fere luminis celeritate currit, ipsi electrones partibus millimetri per secundam repunt.
01 · Definitio
oneratio · derivatio · campusIntensitas currentis est oneratio quae per secundam sectionem conductoris transit. In metallo onerationem electrones ferunt. Si una secunda N electrones sectionem transeunt, currens est N·e.
Electrones in metallo in omnes partes circiter mille chiliometris per secundam discurrunt. Cum tensio filo admovetur, huic motui inordinato lenta communis translatio superponitur — derivatio. Eius celeritas a currente, a sectione fili et a numero electronum liberorum in metro cubico metalli pendet.
Currens semper campum magneticum circa se gignit. Campus cum distantia a filo decrescit, lineae eius anuli circa filum sunt. Per vim huius campi amperium ab anno 1948 ad 2019 definitum est.
Quot electrones in uno amperio sint
Supra filum cupreum, iuxta pyxis. Regula currentem ab uno picoamperio ad mille amperia et sectionem fili statuis. Electrones in filo tardati ostenduntur: eorum celeritas in tabula verae celeritati derivationis proportionalis est. Numerator electrones qui sectionem transierunt numerat. Acus pyxidis 5 cm a filo eo magis declinat quo maior est currens. Caeruleo electrones, sucineo cuprum et calor, coccineo campus magneticus. Infra tres aspectus sunt. «Derivatio» est celeritas electronum variis sectionibus. «Campus» est inductio circa filum secundum distantiam. «Antlia» est antlia unius electronis, ubi currens frequentia statuitur: I = e·f.
Electrones iam in filo sunt
Finge tubum globulis ad summum plenum. Si ab una parte globulum impellis, ab altera statim alius excidit, quamquam quisque paulum tantum motus est. Sic et currens: campus electricus per filum fere luminis celeritate diffunditur, et omnes electrones simul moveri incipiunt. Lucerna statim accenditur, sed electron qui ad interruptorem filum intravit lucernam post aliquot horas demum attinget.
02 · Conversio
unitates · electrones · oneratio accumulatorumAb amperiis ad electrones et amperii horas
Currentem inscribe. Prima tabella eum in milliamperia, chiloamperia et electrones per secundam convertit. Altera ostendit quantum onerationis minuto, hora et die transeat. Tertia, quamdiu hic currens accumulatores usitatos exhauriat.
| {k} | {v} | {note} |
Currens in uno canali ionico cellulae est pauca picoamperia, in fulmine decem chiloamperiorum multa. Inter ea quindecim ordines magnitudinis iacent, et omnia sunt numerus electronum vel ionum per secundam eadem oneratione e multiplicatus.
04 · Instrumenta metiendi
galvanometrum · forceps amperometrica · derivans · antliaCurrens ex eo quod facit cognoscitur
{title}
{text}
05 · Regulae scribendi
A magna · amperii hora separatimCurrens in amperiis, oneratio in coulombiis
Amperium littera A magna post numerum cum spatio scribitur. Praefixa ante ponuntur: mA, µA, kA. Oneratio accumulatoris in amperii horis A·h scribitur, non in amperiis.
a parva annus est: «ma» legitur «milliannus». Amperii hora tempus iam continet, «per horam» supervacuum est. Praefixum chilo est k parva; K magna est kelvinum. Littera u pro µ tantum ubi Graeca desunt admittitur. Nomen unitatis littera parva scribitur, quamquam signum magnum est.
06 · Unitates finitimae
electricitas07 · Pars historica
archivum · ab acu Ørstedii ad onerationem elementaremQuomodo amperium a vi ad numerandum transierit
{title}
{text}
Vetus amperium construi non poterat
Ab anno 1948 ad 2019 amperium erat currens quo duo fila infinite longa et infinite tenuia, metro distantia, vi 2·10⁻⁷ N in singula metra longitudinis se attrahunt. Definitio elegans est, sed construi non potest: fila infinita non exstant.
Re vera amperium ex voltio et ohmio per legem Ohmianam obtinebatur. Voltium autem et ohmium ab anno 1990 effectibus quanticis Josephsonii et Hallii reddebantur, in quibus oneratio elementaris inest. Amperium ergo iam in e nitebatur, sed oblique.
Nova definitio id directum fecit. A dextra antlia unius electronis: singulis cyclis unum omnino electronem transfert. Currens antliae est frequentia cycli per e multiplicata. Adhuc tales antliae currentes nanoamperiorum praebent, sed numeratio ad litteram electron post electronem procedit.
Index quantitatum
Electricitas · 12 chartae
Index · omnes quantitates una paginaLaboratorium ad introitum indicisGutta acidi colorem suci mutat, sal flammam tingit, aqua ictu congelat. Sub eis omnia folia Simetrii, per disciplinas et ordine litterarum.Aperi indicem →
