جرم در واحد سطح را با گرم بر متر مربع (g/m²) یا کیلوگرم بر هکتار (kg/ha) می‌نویسند. M بزرگ با نشانهٔ زیرنویس یعنی جرم: M_myc برای میسلیوم و M_fr برای بدنه‌های میوه. طول هیف‌ها در خاک با L کوچک نوشته می‌شود، به متر بر هر گرم خاک.
جرم خشک را از جرم تر جدا می‌کنند: در قارچ تازه نُه‌دهم وزن آب است. جرم میسلیوم را هم از جرم محصول قارچ جدا می‌کنند: محصول را برای یک فصل می‌شمارند و میسلیوم را برای روز نمونه‌برداری. هکتار را هم نباید با «یک میسلیوم در هکتار» اشتباه گرفت: یک فرد می‌تواند چند متر یا صدها هکتار را بپوشاند.
بالای لاشبرگ یک قارچ مرجانی تکان می‌خورد و از نوک شاخه‌هایش هاگ‌ها بالا می‌روند. زیر خاک هیف‌های سفید از پایهٔ آن می‌گسترند، از میان حروف kg/ha می‌گذرند و به ریشهٔ صنوبر می‌رسند. در سمت راست لولهٔ مغزه‌گیر در خاک فرو می‌رود و نشانهٔ روی مقیاس تا 15 cm پایین می‌آید و برق می‌زند. بالا ترازویی است: کفهٔ هیف‌ها از کفهٔ بدنهٔ میوه سنگین‌تر است.
برگهٔ یکا
قارچ‌شناسی ویرایش 2026-10میسلیوم و بدنهٔ میوه kg/ha · g/m²
یکای مشتق SI · کمیت: جرم خشک قارچ در واحد سطح
قارچ مرجانی دویست و پنجاه گرم وزن دارد. خود قارچ چقدر وزن دارد؟
در پاییز در جنگل صنوبر قارچ مرجانی پیدا می‌کنند، شاخه‌شاخه مانند مرجان دریایی. آن را می‌برند و در سبد می‌گذارند. اما این همهٔ قارچ نیست. این فقط بدنهٔ میوه است که قارچ برای چند هفته پرورش داده تا هاگ‌هایش را پخش کند.
خود قارچ در خاک مانده است. این میسلیوم است، شبکه‌ای از رشته‌های هیف با ضخامت نزدیک به سه میکرومتر. ریشه‌های صنوبر را می‌پیچد و سال‌ها زنده می‌ماند. در هر گرم خاک جنگل ده‌ها و صدها متر هیف هست. زیر یک متر مربع جنگل نزدیک به دوازده هزار کیلومتر از آن‌ها جمع می‌شود، یعنی تقریباً یک‌سوم استوا.
برای مقایسهٔ میسلیوم و بدنهٔ میوه بهتر است جرم خشک در واحد سطح را سنجید. زیر جنگل صنوبر میسلیوم حدود بیست گرم بر متر مربع وزن دارد. این چند برابر همهٔ بدنه‌های میوه‌ای است که در یک فصل بالای همان متر سر برمی‌آورند.
01 · تعریف
طول هیف · جرم یک متر · لایهٔ خاکبدنهٔ میوه را می‌شود یکجا وزن کرد. میسلیوم را نه: از خاک بیرون نمی‌آید. برای همین جرم آن را محاسبه می‌کنند. از خاک مغزه می‌گیرند، هیف‌ها را می‌شویند و زیر میکروسکوپ طول آن‌ها را در یک گرم خاک می‌شمارند.
یک متر هیف با ضخامت 3 µm در حالت خشک حدود 1,6 µg وزن دارد. این حجم استوانه است ضرب در چگالی و در سهم ماده خشک. طول در هر گرم را در جرم یک متر و در جرم خاک زیر یک متر مربع در لایهٔ نمونه‌برداری‌شده ضرب می‌کنند. جرم میسلیوم در هر متر مربع به دست می‌آید.
بدنه‌های میوه را ساده‌تر می‌شمارند: همهٔ قارچ‌های قطعهٔ آزمایشی را در طول فصل جمع می‌کنند، خشک می‌کنند و وزن می‌کنند. هر دو جرم را بر مساحت تقسیم می‌کنند و می‌توان آن‌ها را مقایسه کرد. در قارچ‌هایی که با ریشهٔ درختان زندگی می‌کنند، بدنه‌های میوه تقریباً همیشه از میسلیوم سبک‌ترند.
کدام کفه سنگین‌تر می‌شود
بالا برشی از خاک جنگل زیر قارچ‌های مرجانی است. رشته‌های سفید هیف‌اند و انبوهی‌شان از لغزندهٔ L پیروی می‌کند. جنگل، مساحت، شمار بدنه‌های میوه و ضخامت هیف را انتخاب کنید. «مغزه بگیر» مغزه‌گیر را پایین می‌برد و هیف‌های نمونه را مثل آزمایشگاه، با پراکندگی، می‌شمارد. «باردهی» قارچ‌های مرجانی را می‌رویاند. بدنه‌های میوه به رنگ مرجانی، میسلیوم به رنگ آبی لوحی و ریشه‌ها سبز نشان داده شده‌اند. پایین سه نما هست. «ترازو» — دو جرم کنار هم. «بر حسب عمق» — در هر سانتی‌متر خاک چه‌قدر هیف است. «سال» — چگونه هر دو جرم در ماه‌ها تغییر می‌کنند.
درخت میسلیوم را تغذیه می‌کند
قارچ‌های مرجانی که در جنگل‌های سوزنی‌برگ و پهن‌برگ می‌رویند، با درختان همزیستی دارند. هیف‌ها ریشه‌های نازک را می‌پیچند، از درخت قند می‌گیرند و به آن آب و نیتروژن می‌دهند. پس جرم میسلیوم بخشی از محصول خود جنگل است که درخت در شبکهٔ زیرزمینی سرمایه‌گذاری کرده است. بدنه‌های میوه را قارچ از همین ذخایر می‌پروراند، اما فقط وقتی رطوبت و شب‌های خنک باشد. در سال خشک اصلاً بدنهٔ میوه نیست، ولی میسلیوم می‌ماند.
02 · تبدیل
جرم در واحد سطح · طول هیف · رکوردهااز گرم بر متر به تن بر هکتار
جرم در واحد سطح یا طول هیف را وارد کنید. برگهٔ اول یکاها را تبدیل می‌کند. دومی از روی طول هیف در خاک جرم میسلیوم را برای لایهٔ انتخابی حساب می‌کند. سومی بزرگ‌ترین قارچ‌ها را گرد می‌آورد — بر پایهٔ بدنهٔ میوه و بر پایهٔ میسلیوم.
طول هیف در هر گرم خاک را آزمایشگاه‌های مختلف به شیوه‌های مختلف به دست می‌آورند و نتایج دو تا سه برابر با هم فرق دارند. هیف‌های مرده و زنده را هم زیر میکروسکوپ همیشه نمی‌توان تشخیص داد. برای همین جرم میسلیوم را با حاشیه می‌نویسند: «در حدود صد کیلوگرم بر هکتار».
| {k} | {v} | {note} |
{text}
04 · ابزارهای اندازه‌گیری
مغزه‌گیر · شبکه · کیسه · خشککردنمیسلیوم را وزن نمی‌کنند — می‌شمارند
مغزه‌گیر خاک
لولهٔ فولادی را در خاک می‌کوبند و ستونی از خاک دست‌نخورده، یعنی مغزه، را بیرون می‌آورند. آن را به لایه‌های پنج‌سانتی‌متری می‌برند و هر کدام را وزن می‌کنند. این‌گونه جرم خاک زیر یک متر مربع در لایهٔ موردنظر معلوم می‌شود. بدون این عدد نمی‌توان طول در هر گرم را به جرم در واحد سطح تبدیل کرد.
روش تقاطع‌ها
هیف‌های نمونهٔ خاک را رنگ می‌کنند و روی صافی پهن می‌کنند. اندازه‌گیری تک‌تک رشته‌ها ممکن نیست. به جای آن در چشمی شبکه‌ای می‌گذارند و می‌شمارند هیف‌ها چند بار خطوط آن را قطع می‌کنند. از شمار تقاطع‌ها، مساحت و طول کل خطوط، طول هیف‌ها به دست می‌آید. این روش در سال 1966 برای ریشهٔ گیاهان ابداع شد.
کیسهٔ توری
در خاک کیسه‌های توری با چشمهٔ 50 µm، پر از ماسهٔ تمیز، دفن می‌کنند. ریشه‌ها از این توری نمی‌گذرند، اما هیف‌ها می‌گذرند. چند ماه بعد کیسه‌ها را بیرون می‌آورند و میسلیوم رشدکرده در آن‌ها را وزن می‌کنند. این‌گونه می‌فهمند جنگل در یک فصل چه‌قدر میسلیوم می‌پروراند — معمولاً صدها کیلوگرم جرم خشک در هکتار.
خشک‌کردن و ترازو
بدنه‌های میوهٔ قطعهٔ آزمایشی را در 60—70 °C خشک می‌کنند تا جرم دیگر کم نشود. قارچ مرجانی تازهٔ 250 g پس از خشک‌شدن حدود 25 g وزن دارد. قارچ‌ها را فقط با جرم خشک می‌توان مقایسه کرد: در روز بارانی همان قارچ سنگین‌تر از روز خشک است.
05 · قواعد نگارش
خشک یا تر · لایه · مدتمینویسند کدام جرم و در کدام لایه
جرم قارچ در واحد سطح را همیشه با سه یادداشت همراه می‌کنند: خشک است یا تر، برای کدام لایهٔ خاک و برای چه مدتی. بدون آن‌ها نمی‌توان عدد یک مقاله را با عدد مقالهٔ دیگر مقایسه کرد.
بدون لایه و وضعیت عدد ناقص است: در لایهٔ 0—30 cm میسلیوم بیشتر است و جرم تر پنج برابر جرم خشک است. نمادِ هکتار ha است، نه «ga». محصول قارچ بدون یادداشت معمولاً تر است و ده برابر سنگین‌تر از خشک. L طول در هر گرم خاک است، نه فقط طول. افزایش در فصل و ذخیره در روز نمونه‌برداری دو کمیت متفاوت‌اند. و یک گرم بر متر مربع ده کیلوگرم بر هکتار است، نه صد.
06 · یکاهای همسایه
قارچشناسیجرم میسلیوم حاصل رشد آن است: سرعت رشد لبهٔ کلنی را صفحهٔ رشد میسلیوم می‌گوید. بدنهٔ میوه برای هاگ‌ها زندگی می‌کند و اندازه و پرتاب آن‌ها در صفحه‌های همسایه است. مساحت به هکتار معیار مشترک همه است.
لبهٔ کلنی، mm/d.
v₀چرا قارچ بدنهٔ میوه می‌پروراند.
ha10 000 m²، معیار مساحت جنگل.
07 · بخش تاریخی
آرشیو · از ریشه‌ها در شبکه تا فرد غولپیکرچگونه قارچ را یکجا دیدند
{title}
{text}
جرم میسلیوم همیشه محاسبه است
بدنهٔ میوه را می‌شود روی ترازو گذاشت. میسلیوم را نه: نمی‌توان آن را یکجا از خاک جدا کرد. برای همین جرم آن را همیشه از سه اندازه‌گیری حساب می‌کنند: طول هیف در یک گرم خاک، جرم یک متر هیف و جرم خاک در لایه.
هر یک از این سه عدد با خطای خودش اندازه‌گیری می‌شود. قطر هیف‌ها از دو تا پنج میکرومتر نوسان دارد و جرم یک متر با مجذور قطر بالا می‌رود — تفاوتش شش برابر است. بخشی از هیف‌های نمونه هم از پیش مرده است. برای همین جرم میسلیوم را گرد می‌کنند و روش را ذکر می‌کنند.
راه دیگری هم هست — شیمیایی. در دیوارهٔ سلول‌های قارچ ماده‌ای به نام ارگوسترول هست که در گیاهان نیست. مقدار آن در نمونهٔ خاک به جرم میسلیوم تبدیل می‌شود. سمت راست شمارندهٔ تقاطع‌ها زیر چشمی است: هر نقطه هیفی است که از خط شبکه گذشته.
هفت یکای پایهٔ SI
فهرست کمیت‌ها
قارچ‌شناسی و مساحت · 12 صفحه
یک قطره اسید رنگ آب‌میوه را تغییر می‌دهد، نمک شعله را رنگی می‌کند، آب با یک ضربه یخ می‌زند. زیر آن‌ها همهٔ برگه‌های Simetrium، بر پایهٔ رشته و به ترتیب الفبا.
باز کردن فهرست ←