Grayum
Unitas SI derivata · quantitas: dosis absorpta radiationis ionizantis
01 · Definitio
Unum grayum est unum ioulum energiae radiationis ionizantis a chiliogramma materiae absorptum. Quantitas mere energetica est: nec genus radiationis novit, nec utrum ante se textus vivus an lamina plumbea iaceat.
Energiae hic mirum quantum parum est. Dosis quattuor grayorum, homini letalis, corpus circiter millesima parte gradus calefacit — quantum una secunda lucernae electricae praebet. Periculum non calor creat sed modus tradendi: radiatio moleculas singulas dirumpit, et fila DNA rupta non ideo sanantur quod energia parva fuit. Idcirco radiologi de grayis loquuntur, non de gradibus.
Quantum gamma energiam suam per longam viam raris ionizationibus dispergit; particula alpha eandem energiam in paucis micrometris ut continuam ruptionum vestigiam deponit. Dosis absorpta in utroque casu eadem est, effectus autem biologicus vicies differt. Ideo ipso iuxta grayum sievertum exstat: dosim per coefficientem ponderationis radiationis multiplicat et quaestioni de periculo iam respondet. Pro radiis X et radiatione gamma coefficiens unus est et numeri congruunt — inde consuetudo unitates confundendi.
02 · Conversio
Dosim insere — tabula eam in unitates dividet
Radium in medicina usque ad annos nonagesimos mansit et hodieque in protocollis Americanis occurrit. Roentgenium non dosim in textu sed ionizationem aeris metitur, quare conversio condicionalis est: coefficiens ab energia radiationis et a textu irradiato pendet.
Radium anno 1953 ut «radiation absorbed dose» apparuit et centum ergis in grammam positum est — prope dosim quam unum roentgenium in textu molli relinquit. Cum anno 1975 grayum venit, ratio in alteram partem incommoda evasit: centum radia in unum grayum. Clinicae Americanae fere viginti annos transierunt, et in tabulis antiquis utraque notatio iuxta stat.
| Unitas | Nomen | Valor | Ubi occurrit |
|---|---|---|---|
| Gy | grayum, unitas SI | 2 | therapia radians, dosimetria |
| mGy | milligrayum | 2000 | diagnostica, tomographia |
| µGy | micrograyum | 2 000 000 | radiographiae, fundus naturalis |
| kGy | chiliograyum | 0,002 | sterilizatio, tractatio ciborum |
| J/kg | ioulum in chiliogramma | 2 | definitio unitatis |
| Gy·kg | energia in 70 kg corporis | 140 | tota energia absorpta |
| radium | radiation absorbed dose, 1953 | 200 | Civitates Foederatae usque ad annos 1990, tabulae antiquae |
| mrad | milliradium | 200 000 | dosimetria personalis |
| ergum/g | ergum in grammam | 20 000 | forma originalis radii |
| R | roentgenium in aere, fere | 227,27 | ionizatio aeris, non textus |
| rem | aequivalens biologicum, coefficiente 1 | 200 | sieverti par in normis antiquis |
| Gy | grayum | 2 | unitas hodierna |
Grayum energiam materiae traditam numerat. Damnum valetudinis iam sievertum est: eadem dimensio, sed cum correctione pro genere radiationis.
03 · Ordines magnitudinum
a radiographia dentis ad irradiatorem industrialemDuo graya: una fractio therapiae radiantis
04 · Instrumenta metiendi
Quibus dosis absorpta metitur
Unicum instrumentum quod dosim recta ex definitione metitur: massa graphitis irradiata calefit, et thermometrum incrementum in microkelvinis capit. Norma primaria laboratoriorum nationalium, quae plus a flatu aeris quam a radiatione tutari debet.
Instrumentum operarium clinicae: camera digitalis in phantomate aquae onus a radiatione creatum colligit et ex eo dosim computat. Indicia eius calorimetro catena probationum alligata sunt, et parietes ita eliguntur ut camera velut aqua respondeat.
Crystallum fluoridi lithii dosim meminit electrones excussos in vitiis reticuli retinens. Ad trecentos gradus calefactum ea ut lucem reddit, cuius claritas dosi proportionalis est. Tales pastillos operarii clinicarum et officinarum in tunica gerunt.
Gelum ibi polymerizatur quo dosis pervenit, et volumen irradiatum postea tomographo legitur: tabula tridimensionalis oritur. Pellicula radiochromica idem in plano facit et sub fasciculo sine ulla evolutione nigrescit — sic rationes irradiandi implicatae probantur.
05 · Regulae scribendi
Gy energia est, Sv periculum
Signum G maiusculo et y minusculo scribitur. Dosis in grayis semper ad certum organum vel volumen pertinet: «duo milia grayorum in tumorem» sine organi nomine nihil significat. In therapia radiante dosis una cum numero fractionum scribitur.
Sievertum et grayum unam dimensionem communicant, itaque sine errore arithmetico permutari possunt — et ideo ipso libellus SI utrique quantitati propria nomina permisit. Regula simplex est: energia materiae tradita graya sunt; damnum valetudinis, genere radiationis ponderatum, sieverta sunt. Vis dosis ut Gy/s vel Gy/min scribitur.
06 · Unitates finitimae
Trias radiologica catena procedit: becquerelium disgregationes in fonte numerat, grayum energiam ad materiam pervenientem, sievertum damnum exspectatum. Quisque gradus sequens data poscit quae prior non fert.
Coefficiens ponderationis unus est pro radiis X, radiatione gamma et electronibus, viginti pro particulis alpha, et a quinque ad viginti pro neutronibus secundum energiam. Ex tabulis Simetrii grayo adiacent becquerelium, sievertum, ioulum et chiliogramma ex quibus constat, et curium tabulis Simetrii grayo adiacent becquerelium, sievertium, iulum et chilogramma, ex quibus constat, et curium cum roentgenio in parte historica.
07 · Pars historica
Quomodo discerunt metiri id quod non videtur
Prima mensura irradiationis fuit dosis quae ruborem cutis visibilem efficiebat. Medicus aegrotum irradiabat donec erythema appareret, idque pro unitate habebatur. Limen ab homine, ab energia tubi et a tempore quo medicus spectabat pendebat.
Prima unitas physica: quantitas ionizationis quam radiatio in uno centimetro cubico aeris creat. Obiectiva et repetibilis — sed aerem metitur, non aegrotum, et solis radiis X et gamma valet.
Commissio unitatum radiologicarum radium induxit — centum erga in grammam. Quantitas tandem describebat quid in textu fieret, et prope dosim unius roentgenii electa est ne medicis rediscendum esset.
Conferentia Generalis unitatem ex radiobiologo Britannico nominavit, qui de actione radiationis in textus et de therapia neutronica laboravit. Grayum idem radium est, centies auctum usque ad integrum ioulum in chiliogramma.
Unitas quam fere nemo recta metitur
Definitio grayi iubet calefactionem metiri, sed calefactio haec tam parva est ut fere evanescat: duo graya therapeutica textum dimidia millesima parte gradus calefaciunt. Calorimetrum id efficit tantum quia in involucro vacuo stat et microkelvina in massa graphitis capit; in clinica non ita laboratur. Ibi ionizatio in camera metitur et per coefficientes calorimetro catena trium quattuorve probationum alligatos in dosim convertitur. Incertitudo ad finem circa duo centesima est, idque bonus exitus habetur: in therapia radiante dosis quinque centesimis excedens iam curationis exitum mutat. Difficultas separata est quod dosis a materia pendet: idem fasciculus ossi et textui molli diversam energiam tradit, quare in relationibus semper scribitur dosis in quo exacte — in aqua, in aere an in textu.
Index · unitates mensurae
Tabula pro quaque quantitate
Septem unitates fundamentales SI, duae et viginti derivatae propriis nominibus, atque unitates extra systema, sine quibus neque ars technica neque vita cotidiana agitur. Quaeque folium suum habet: definitio, conversio, instrumenta, regulae scribendi. In 36 linguis.