Pascal
Ngày 19 tháng 9 năm 1648, Florin Périer leo lên núi Puy de Dôme với một ống thủy tinh đầy thủy ngân. Người nhờ ông làm thí nghiệm là anh vợ, Blaise Pascal. Dưới chân núi, ở Clermont, thủy ngân đứng ở độ cao khoảng 71 cm. Trên đỉnh, nó tụt xuống 8,5 cm.
Như vậy hóa ra thủy ngân đỡ trọng lượng của lớp không khí phía trên nó. Càng lên cao, không khí phía trên càng ít và cột càng thấp. Hơn ba trăm năm sau, đơn vị áp suất được đặt theo tên Pascal. Một pascal là lực một newton trên mỗi mét vuông. Rất nhỏ: một tờ giấy ép lên bàn khoảng 0,8 Pa.
| Ký hiệu | Pa |
| Định nghĩa | một newton trên mét vuông · N/m² · kg·m⁻¹·s⁻² |
| Giá trị tham chiếu | khí quyển tiêu chuẩn 101 325 Pa · 1 bar — 100 000 Pa · 1 Torr — 101 325/760 Pa |
| Đưa vào | 1971, Đại hội Cân đo Quốc tế lần thứ 14 |
| Tiêu chuẩn | ISO 80000-4 · Tài liệu SI, ấn bản 9 · ISO 2533 (khí quyển chuẩn) |
| Giá trị điển hình | 31 kPa — đỉnh Everest · 101 kPa — mực nước biển · 110 MPa — đáy rãnh Mariana |
01 · Định nghĩa
Lực chia cho diện tích
Áp suất p là lực F tác dụng vuông góc lên một bề mặt, chia cho diện tích A của bề mặt đó. Một pascal là lực một newton trên một mét vuông. Theo đơn vị cơ bản SI, đó là kilôgam trên mét trên giây bình phương.
Trong chất lỏng và chất khí, áp suất tác dụng như nhau theo mọi hướng. Đó là định luật Pascal. Vì vậy ở dưới sâu, nước ép lên tàu lặn không chỉ từ trên xuống mà từ mọi phía. Cứ mười mét nước biển lại thêm khoảng một atmotphe.
Vì sao giày đi tuyết đỡ được, còn gót nhọn thì lún
Một người đứng trên tuyết. Khối màu xanh là trọng lượng của người đó, đặt bằng thanh trượt. Chỉ có chỗ tựa bên dưới thay đổi. Diện tích càng nhỏ, áp suất càng lớn và vết lún càng sâu. Đường đứt nét là mặt tuyết trước khi bước lên.
Đồng hồ đo lốp chỉ 2,2 bar. Đó là áp suất dư: không khí trong lốp ép mạnh hơn không khí bên ngoài bao nhiêu. Áp suất tuyệt đối trong lốp khoảng 3,2 bar. Nếu không nói rõ là áp suất nào, sai số sẽ là cả một atmotphe. Vì vậy trong tài liệu người ta viết bằng chữ: «áp suất dư 220 kPa».
Chuyện gì xảy ra với quả bóng bay, chiếc cốc và túi khoai tây chiên
Bên trái là mặt cắt thế giới: núi, mực nước biển và đại dương xuống tận đáy rãnh Mariana. Độ sâu được vẽ không đều để thấy rõ vài chục mét đầu. Kéo vật lên hoặc xuống, hoặc chọn nơi bằng nút. Ở giữa vật được phóng to. Các mũi tên xanh là áp suất của nước hoặc không khí: càng dài, ép càng mạnh. Đường viền đứt nét là kích thước của vật ở mực nước biển. Bên phải là áp kế với thang logarit. Nếu không chạm vào gì, vật sẽ tự đi qua các nơi.
Ở mực nước biển áp suất là 101,3 kPa. Hãy đưa quả bóng xuống nước hoặc lên núi.
02 · Quy đổi
| Đơn vị | Giá trị | Gặp ở đâu |
|---|---|---|
| {n} | {v} | {note} |
Một hectopascal bằng một milibar. Vì vậy các cơ quan khí tượng đổi đơn vị mà không đổi con số: 1013 mbar thành 1013 hPa.
Torr và milimét thủy ngân khác nhau chưa đến một phần triệu.
Con số trên lốp xe theo psi và bar là áp suất dư. Phải cộng thêm một atmotphe.
03 · Bậc độ lớn
04 · Dụng cụ đo
05 · Quy tắc viết
06 · Các đơn vị lân cận
07 · Phần lịch sử
Khí quyển tiêu chuẩn không phải là phép đo mà là quy ước. Năm 1954, Đại hội Cân đo Quốc tế lần thứ 10 định nó đúng bằng 101 325 Pa. Con số lấy từ định nghĩa cũ: cột thủy ngân 760 mm ở 0 °C với gia tốc trọng trường chuẩn.
Vì vậy torr, một phần bảy trăm sáu mươi của atmotphe, cũng là một con số chính xác. Milimét thủy ngân được tính từ khối lượng riêng của thủy ngân và khác torr chưa đến một phần triệu. Với bác sĩ và nhà khí tượng không có khác biệt, với nhà đo lường học thì có.
Danh mục đại lượng
toàn bộ chỉ mục →Bảy đơn vị cơ sở của SI
Một giọt axit đổi màu nước ép, muối nhuộm màu ngọn lửa, nước đóng băng sau một cú gõ. Bên dưới là mọi trang của Simetrium, theo ngành và theo thứ tự chữ cái.
Mở chỉ mục →