Bar
Bar là một trăm nghìn pascal, gần đúng bằng áp suất không khí ở mực nước biển. Vì thế nó rất tiện: khí quyển khoảng 1 bar, lốp xe 2–3 bar, bình lặn 200 bar. Dưới nước, cứ mỗi 10 mét áp suất tăng 1 bar, và ở đáy rãnh Mariana, sâu gần 11 km, áp suất khoảng 1 100 bar — một tấn trên mỗi centimét vuông.
Bar không thuộc SI, nhưng luật của Liên minh châu Âu và Nga cho phép dùng nó ngang hàng với pascal. Trong khí tượng, bar đã nhường chỗ cho hectopascal, trong kỹ thuật cho megapascal, nhưng ở lốp xe, máy nén, lặn biển và thủy lực bar vẫn trụ lại: con số tính bằng bar cho biết ngay áp suất lớn gấp bao nhiêu lần áp suất khí quyển.
| Ký hiệu | bar · mbar · tên gọi: bar, milibar |
| Định nghĩa | 1 bar = 10⁵ Pa = 10⁵ N/m², chính xác |
| Đơn vị lân cận | 1 atm = 1,01325 bar · 1 at = 0,981 bar · 14,5 psi |
| Dưới nước | p = pₐ + ρgh · nước biển ≈ 1,005 bar mỗi 10 m |
| Vị thế | ngoài SI, được luật EU và Nga cho phép |
| Giá trị điển hình | không khí — 1 · lốp — 2,2 trên atm. · bình — 200 · đáy đại dương — 400 · rãnh Mariana — 1 100 |
01 · Định nghĩa
Một trăm nghìn pascal — và cột nước cao 10 mét
Áp suất là lực trên diện tích. Pascal là một niutơn trên mét vuông, rất nhỏ: một tờ giấy nằm trên bàn ép xuống khoảng 1 Pa. Bar là 100 000 pascal. Cột không khí phía trên chúng ta ép đúng chừng ấy, khoảng 10 tấn trên mét vuông, và cột nước cao khoảng 10 mét cũng vậy.
Dưới nước, áp suất gồm không khí phía trên mặt biển cộng với trọng lượng nước trên đầu: p = pₐ + ρgh. Mỗi 10 m thêm khoảng một bar. Điều này không phụ thuộc vào hình dạng bình chứa hay lượng nước xung quanh — chỉ phụ thuộc vào độ sâu. Ở đáy rãnh Mariana, độ sâu 10 935 m, áp suất khoảng 1 100 bar: lên một lòng bàn tay nó ép như một trăm năm mươi chiếc ô tô con.
Bao nhiêu tấn ép lên ô cửa quan sát
Độ sâu chỉnh bằng thanh trượt, cửa sổ chọn bằng nút. Lực là áp suất nước vượt trên áp suất khí quyển bên trong tàu, nhân với diện tích cửa sổ. Thang độ sâu xuống tới đáy rãnh Mariana.
Lặn: mỗi 10 mét — thêm một bar
Thao tác chính — «Bắt đầu lặn». Tàu rời mặt nước xuống vực Challenger, 10 935 m. Ánh sáng tắt dần đến 200 m, tới 1 000 m là bóng tối hoàn toàn, sâu hơn chỉ còn đèn pha và ánh sáng sống của sinh vật biển sâu. Bên cạnh có thể thấy mỗi kiểu lặn dừng ở độ sâu nào: thợ lặn, tàu ngầm, cá voi. Bên phải là những gì áp suất làm với đồ vật bên ngoài: cốc xốp co lại, bong bóng khí nhỏ dần, còn thép và nước hầu như không đổi. Cuộc lặn kéo dài khoảng 24 giây; ngoài đời việc lặn xuống mất nhiều giờ. Hãy chọn tàu bên dưới khung cảnh — mỗi tàu có giới hạn bền riêng.
—
02 · Quy đổi
| {n} | {v} | {note} |
Tính nhanh dưới nước: lấy độ sâu tính bằng mét chia cho 10 rồi cộng 1 — được áp suất tuyệt đối tính bằng bar. 30 m — 4 bar.
Ở Mỹ lốp xe được bơm theo psi: 32 psi — 2,2 bar. Nhân psi với 0,069 sẽ ra bar.
03 · Bậc độ lớn
04 · Dụng cụ đo
05 · Quy tắc viết
06 · Các đơn vị lân cận
07 · Phần lịch sử
Bar được định nghĩa chính xác: 10⁵ Pa, không cần mẫu chuẩn nào — thông qua niutơn và mét. Chuẩn áp suất là áp kế piston tải trọng: một quả nặng biết chính xác khối lượng ép lên piston có diện tích đã biết. Đến hàng trăm bar, sai số của chúng chỉ vài phần nghìn phần trăm.
Độ sâu được tính từ áp suất kèm các hiệu chỉnh: nước biển đặc hơn nước ngọt và bị nén lại theo độ sâu, còn g phụ thuộc vĩ độ. Vì vậy ở đáy vực Challenger áp suất khoảng 1 086 bar chứ không phải 1 100 như công thức đơn giản cho ra — chính áp suất ấy được đo bằng cảm biến thạch anh, rồi từ đó tính ra độ sâu.
Danh mục đại lượng
toàn bộ chỉ mục →Bảy đơn vị cơ sở của SI
Một giọt axit đổi màu nước ép, muối nhuộm màu ngọn lửa, nước đóng băng sau một cú gõ. Bên dưới là mọi trang của Simetrium, theo ngành và theo thứ tự chữ cái.
Mở chỉ mục →